Jild 1 № 2 (2023): Sport ilm-fanining dolzarb muammolari

Jild 1 № 2 (2023): Sport ilm-fanining dolzarb muammolari
Nashr qilingan: 2024-02-12

Bolalar va talaba-yoshlarning jismoniy tarbiyasi

Yosh bokschi qizlar jismoniy tayyorgarligining ilmiy-amaliy asoslari tahlili
Farhod Turdiyev, Ziyodulla Xadiyatullayev

Ushbu maqolada o‘smir bokschi qizlarning ko‘p yillik  tayyorgarlik darajasini takomillashtirishda maxsus va umumiy tayyorgarlik bo‘yicha mashg‘ulotlarda qo‘llanilayotgan vosita va usullarni takomillashtirish va o‘smir bokschi qizlarni musobaqalarga tayyorlash haqida fikr yuritilgan

20-23 45 0
Ўрда ўйини ва ўсмирларнинг ижтимоийлашуви
Toxirjon Akbarov, Меражидин Боркошев, Бексултан Қалықов

Мақолада муаллифлар томонидан ўспиринларни ижтимоийлаштириш масаласи жисмоний тарбиянинг асосий вазифаларидан бири сифатида кўриб чиқилади, техник тараққиёт, ахборот оқимининг кўпайиши ва сурункали вақт етишмаслиги ҳақида маълумот берилади.

28-30 49 0
Jismoniy madaniyat ta’limi yo‘nalishidagi talabalarning kasbiy-pedagogik madaniyatini tarbiyalashda tajriba-sinov ishlarining qo‘yilishi va ularning asosiy bosqichlari
Ravshanbek Latypov

Mazkur maqolada mustaqil ta’lim ishlarini tashkil etish orqali jismoniy madaniyat ta’lim yo‘nalishi talabalarining tajriba-sinov ishlari yoritilgan.

24-27 38 0
Xalq o‘yinlari uzluksiz ta’limda sog‘lom turmush tarzini shakllantiruvchi asosiy vosita sifatida
Abduqayum Abdullaev

Mazkur maqolada uzluksiz ta’lim tizimi sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning asosiy vositalaridan biri sifatida tahlil qilinadi. Shu bilan birga, Farg‘ona va Namangan viloyatlarida bolalar o‘ynaydigan va pedagogik amaliyotga joriy etilayotgan, ammo ilmiy adabiyotlar va  darsliklarga kiritilmagan xalq o‘yinlari haqida ma’lumot beriladi.

31-32 39 1

Olimpiya harakati va xalqaro hamkorlik

Sport kurashi bo'yicha o'zbekiston milliy terma jamoasining 2020-2022-yillarda Osiyo Chempionatlarida ishtiroki natijalari tahlili
Fikrat Kerimov, Begzod Ibragimov

Ushbu maqolada sport kurash bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi milliy terma jamoasining Osiyo chempionatlaridagi ishtiroki natijalarining qiyosiy tahlili keltirilgan. ushbu xalqaro sport musobaqalaridagi mtlliy terma jamoaning ishtiroki natijalariga ko‘ra kurashchilarning musobaqa faoliyati samaradorligini oshirish maqsadida amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Osiyoda jismoniy tarbiya va sport: amaliyot va imkoniyatlar
Rano Qosimova, Rishad Badaev

Maqolada Osiyoda jismoniy tarbiya va sportning hozirgi amaliyoti, shuningdek, ushbu sohani rivojlantirish va ommalashtirish uchun yangi imkoniyatlar ochib berilgan. Adabiyotlar sharhi shuni ko‘rsatadiki, Osiyoda jismoniy tarbiya va sportni targ‘ib qilishning maxsus tizimlari amalda joriy yetilmoqda. Boshqa tomondan, Xitoy, Koreya va Yaponiya kabi ba’zi mamlakatlar jismoniy tarbiya va sportni qit’adagi boshqa mamlakatlarga qaraganda innovatsionroq targ‘ib qilmoqdalar. Xulosa qilib shuni ta’kidlashimiz mumkinki, Osiyoda barcha mamlakatlar tenglik asosida rivojlanishi kerak. Ushbu usul Osiyo sport sanoatiga samarali ta’sir ko‘rsatishi va Osiyoda jismoniy tarbiya va sportni xalqaro miqyosda takomillashtirishda muhim rol o‘ynashi mumkin.

98-100 41 0

Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi

15-16 yoshli bokschi qizlarning mashg‘ulot jarayonida texnik-taktik tayyorgarligini rivojlantirish
Ziyodulla Xadiyatullayev

ushbu maqolada bokschi qizlarning texnik-taktik tayyorgarlik darajasini takomillashtirishda maxsus tayyorgarlik bo‘yicha mashg‘ulotlarda qo‘llanilayotgan vosita va usullarni takomillashtirish haqida fikr yuritilgan.

50-52 44 1
Operativ nazorat mutaxassislar nigohida
Askar Talipdjanov

Mazkur maqolada anketa tadqiqotining natijalari va tahlili - yosh futbolchilarning mashg‘ulotlarga tayyorligi va chidamliligi va yuklamalarning kompleks monitoringini baholash ko‘rib chiqiladi.

80-82 44 1
Yosh bokschilarning o‘quv-mashq mashg‘ulotlarida va sport musobaqalarida asosiy texnik va taktik harakatlarni qo‘llash ko‘rsatkichlarini individuallashtirishga ta’siri
Farxod Abdullaev

ushbu maqola sportchilarning natijalarini aniqlashda yosh bokschilar tomonidan o‘quv mashg‘ulotlarida va rasmiy sport musobaqalarida bajarilgan texnik va taktik harakatlar tarkibini taqqoslash, shuningdek, harakatlarning taktik tarkibini optimallashtirish va ularni o‘quv mashg‘ulotlarda  va musobaqa faoliyatlarida qo‘llash, shu jumladan janglarni kuzatish hamda ularning ishonchliligini aniqlash orqali individual ravishda tuzatishlar kiritishga qaratilgan.

45-49 47 1
Стол теннисида жуда эрта ёшдан бошлаб ҳаракат тезлиги ва зарбалар аниқлигини ривожлантириш муаммосини илмий асослаш
Askar Amonov

Мақолада стол тенниси бўйича турли хил адабиёт манбалари кўриб чиқилади ва таҳлил қилинади, стол теннисида аниқ мақсадли ўйин ҳаракатларини амалга оширишнинг барқарорлигини ошириш ва тана айланишига эътибор қаратган ҳолда кўп йўналишли бурчак тезлашувининг таъсирини аниқлашга қаратилган.

Yosh kamonchilarni sport tayyorgarligi xususiyatlari
Baxitjan Axmetov

Ushbu maqolada kamonchilarni tayyorlashning zamonaviy jihatlarini tahlil qilishga alohida e’tibor qaratilgan. Yuqori malakali kamonchilarni tayyorlash bo‘yicha to‘plangan tajribaga asoslanib, kamonchilarni tayyorlashda hisobga olinadigan muhim standartning o‘lchov birligi ko‘rsatilgan: omillarni tahlil qilish, pozitsiyaning barqarorligi, nishonni ko‘rish nuqtalaridan ushlab turish vaqti, kamonning nishonga urish aniqligini baholash mezonlari.

Jismoniy tarbiya va sport sohasida Menejment

“Sport menejeri” professiogrammasi mutaxassislarni tayyorlashda kompetensiyaviy yondashuvni amalga oshirishning zaruriy sharti sifatida
Oybek Qosimov

Maqolada mamlakatimizdagi sport menejerlari faoliyati bilan bog‘liq holat yoritilgan bo‘lib, sport menejerlarini tayyorlashda mavjud muammolar va ularning yechimlariga to‘xtalib o‘tilgan. Jismoniy tarbiya va sport ta’lim muassasalari bitiruvchilarida sport menejerining kasbiy faoliyatiga tegishli kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi ishlab chiqilgan. Muallif tomonidan sport menejeri kasbiy kompetentligini shakllantirishda asos bo‘luvchi professiogramma takomillashtirilgan.

8-14 47 0
Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish institutining samarqand filialida malaka oshirish va ilmiy ishlar, innovatsion faoliyat jarayonlarini takomillashtirish
Ulug‘bek Mamarasulov

Mazkur maqolada jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti Samarqand filialida malaka oshirish, ilmiy ishlar va innovatsion faoliyat jarayonlari natijalari va uni takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi.

15-17 44 3

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi professional ta’lim masalalari

Umumiy o‘rta ta’lim muassasalari jismoniy tarbiya fani o‘qituvchilarining malakasini oshirishda multimediali ko‘rgazmali ta’lim resurslaridan foydalanishning samarali omillari
Abdujalil Tolametov

Maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalari jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining malakasini oshirish tizimida o‘quv jarayoni samaradorligini oshirishga yordam beruvchi multimediali ko‘rgazmali ta’lim resurslaridan foydalanish va tinglovchilarning motivatsiyasini oshirishiga oid masalalar bayon qilingan.

91-96 46 2
Talabalar bilan suzish mashg‘ulotlarini o‘tkazish muammolari
Galina Krasnova

Maqolada talabalar uchun suzish darslarini tashkil etish va o'tkazish metodologiyasining xususiyatlarining nazariy tahlili natijalari keltirilgan. Suzish darslarini tashkil etishning asosiy vazifalari va muammoli masalalari belgilab berildi. Anketa so'rovi natijalari va birinchi kurs talabalarining suzishga tayyorgarlik darajasini aniqlash natijalari bayonnomasining tahlili keltirilgan.

Yosh tadqiqotchilarga so‘z

O‘zbekistonda zamonaviy sport inshootlari infratuzilmalarini rivojlantirish
Mohiniso Arzibaeva

Maqolada zamonaviy sport inshootlarining infratuzilmasini rivojlantirish masalasi, shu jumladan mamlakatning shahar sharoitida zamonaviy sport inshootlarini qurish loyihalarining o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rib chiqiladi.

130-132 44 0

Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarining psixologik va pedagogik jihatlari

Jismoniy faollik bilan shug‘ullanadigan va shug‘ullanmaydigan keksa odamlarning psixofiziologik holatining xususiyatlarini o‘rganish
Svetlana Sokolovskaya, Roman Smetov

Maqolada jismoniy faollik bilan shug‘ullanadigan va shug‘ullanmaydigan keksa odamlarning oddiy va murakkab sensorimotor reaksiyalari kabi psixofiziologik parametrlarni qiyosiy o‘rganish natijalari keltirilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatganki, tadqiqot guruhlari faoliyatida statistik jihatdan sezilarli farqni ko‘rsatdi. Jismoniy faollik bilan shug‘ullanadigan odamlarda sensorimotor reaksiya vaqti jismoniy faoliyat bilan shug‘ullanmaydiganlarga qaraganda statistik jihatdan sezilarli darajada ancha kam. Natijalarga ko‘ra, jismoniy faollik keksa yoshda psixofiziologik xususiyatlarning saqlanishiga va asab tizimining ishlashiga ta’sir ko‘rsatadi, degan xulosaga kelish mumkin. Ayniqsa, bu murakkab sensomotor reaksiyasi, xususan, tanlash reaksiyasi ko‘rsatkichlarida kuzatiladi.

Ta’lim menejerining ob’yektiv ijtimoiy-psixologik xususiyatlari
Oybek Khaitov

Ushbu maqolada ta’lim tizimi menejerlarining “g‘oyaviy-siyosiy sifatlari”, “professional-mutaxassislik sifatlari” hamda ulardagi “muloqotmandlik darajasi” bo‘yicha ekspert baholash natijalari bayon etilgan.

70-73 44 1

Jismoniy tarbiya va sport sotsiologiyasi

Ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarda norasolik kompleksi shakllanishining oldini olishda sportning ahamiyati
Abror Xaitov

Ushbu maqolada ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarda norasolik kompleksining kelib chiqish sabablari koʻrib chiqiladi, uning oldini olishda sportning ahamiyati oʻrganiladi. Shu bilan birga, norasolik kompleksi mavjud boʻlgan bolalarga psixokorreksiya amaliyoti taqdim etilgan.

122-124 46 0
O‘zbekistonda etnosportni ommalashtirish va rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari
Yangiboy Turdimuratov

Ushbu maqolada etnosport tushunchasi, uni rivojlantirishning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati, mamlakatimizda milliy sport turlari va xalq o‘yinlarini ommalashtirish va rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar va ularning asosiy yo‘nalishlari tahlil qilingan.

125-128 46 0

Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarining tibbiy-biologik jihatlari

Sportchilarni moslashtirishning immunogenetik asoslari va ulardan sport tanlovida foydalanish istiqbollari
Dilbar Safarova, Nariman G'ulomov

Мақолада ўқув жараёнини ташкил етишга илмий асосланган ёндашув, уни етарли даражада индивидуаллаштириш, интенсив машғулотларни бошқа тадбирлар билан бирлаштириш шартлари яширин соғлиқ нуқсонларининг намоён бўлишини кўриб чиқилган. Бу юқори sport натижаларига еришишингизга тўсқинлик қилади ва интенсив машғулотлар ва масъулиятли мусобақалар пайтида жисмоний тайёргарликни йўқотишига олиб келади. Масъулиятли мусобақалар пайтида спортчиларнинг қон ва тана суюқликларидан иммуноглобулинларнинг айрим синфларини тўлиқ йўқ қилиш ҳодисаси ҳам аниқланди, бу иммунологик мослашиш жараёнларининг бузилиши ва иммунитет захираларининг пасайишидан далолат беради.

Sportchilarning ovqatlanishini tashkil qilishning xususiyatlari
Shuxratulla Allamuratov , Habibullo Baxriddinov

Ushbu maqolada mualliflar tomonidan sportchi organizmiga maqsadli ta’sir ko‘rsatadigan, organizmdagi metabolik jarayonlarni boshqarish va faollashtirish imkonini beradigan sportchilarning ovqatlanish ratsionini ishlab chiqishdagi tamoyillarga rioya qilish kerakligi haqida ma’lumotlar berilgan.

54-48 38 0
Morfofunktsional ko'rsatkichlar asosida o'spirin maktab o'quvchilarining somatik sog'lig'ini qiyosiy baholash
Mohira Yusupova

Maqolada 15-16 yoshdagi maktab o‘quvchilarining jismoniy rivojlanishi, funksional holati va sog‘lig‘i holatini qiyosiy baholash dinamikasida imkon beradigan mavjud usullardan foydalanilgan. Jismoniy rivojlanish darajasini, moslashish qobiliyatini oshirishga katta hissa qo‘shganligi, o‘rganilgan maktab o‘quvchilari muntazam ravishda sport bilan shug‘ullanishlari, xususan, gandbol va futbol bilan shug‘ullanishlari bilan bog‘liq bo‘lib, bu harakat faolligini yuqori darajada ushlab turishga imkon beradi, bu esa salomatlikni saqlash va mustahkamlashga yordam beradi. 15-16 yoshdagi maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘ini tashxislash usuli turli darajadagi moslashish qobiliyatiga ega bo‘lgan maktab o‘quvchilarini aniqlashga imkon berdi, bu sog‘liqning ob’ektiv aksidir. G. L. Apanasenko metodologiyasi bo'yicha maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘ini baholash metodologiyasini joriy etish, ayniqsa, maktablarda ommaviy tekshiruvlar o‘tkazishda maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘ini dinamik kuzatish samaradorligini sezilarli darajada oshiradi.

Sport huquqi

Sport huquqining vujudga kelishi va rivojlanish bosqichlari
Anvar Xayotov

Ushbu maqolada qadimgi sivilizatsiyalar rivojlanishining dastlabki bosqichlarida jismoniy tarbiya va sport bilan bogʻliq huquqiy asoslarning shakllanishi koʻrib chiqilgan holda, oʻsha davrda ilgari surilgan hamda hozirgi kungacha oʻz dolzarbligi va ahamiyatini yoʻqotmagan koʻplab huquqiy tamoyillar yoritilgan. Shuningdek, maqolada sport huquqining alohida mustaqil huquq sohasi sifatida shakllanishi va sport huquqi tushunchasining huquqiy ta’rifi masalasi muhokama qilinadi.

107-113 42 0
Sport xizmatlari iste'molchisi nuqtai nazaridan muxlis
Elbek Musayev

Maqolada fuqarolar uchun jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishning ahamiyati qayd etilgan, muxlisning maxsus sport xizmatlari iste'molchisi sifatidagi huquqlari bilan bog'liq munosabatlarni huquqiy tartibga solishni takomillashtirish masalalari ko'rib chiqilgan, amaliyotdan misol keltirilgan, ba'zi xulosalar chiqarilgan va O'zbekiston Respublikasining milliy qonun hujjatlariga jismoniy tarbiya va sport sohasiga oid o'zgartish va qo'shimchalar kiritish taklif etilgan.

114-120 43 0

Jismoniy tarbiya va sport muammolari

Atrof-muhit sharoitida jismoniy ishchanligi ko‘rsatkichlarining hususiyatlari
Ortug‘mat Jumanov

Maqolada shaxtyorlar kasbiy guruhlarining yosh tuzilmasi tahlil qilinadi. Olingan ma’lumotlar konchilar kasblarining yosh tuzilmasiga mehnat sharoitlarining muayyan ta’siri mavjudligini ko‘rsatadi. Shaxtyorlar (tog‘ ishchilari)ning funksional imkoniyatlari  ularning ish tajribasiga qarab o‘rganilgan. Turli kasbdagi konchilarning kompensatsion imkoniyatlari ta’kidlangan va batafsil muhokama qilingan. Xususan, tayanch operatorlarda jismoniy ishchanligi va ish hajmi bevosita kombinatsiyalangan mashinalarda ko‘mir qazib olish tezligiga bog‘liq bo‘lishi aniqlangan.

83-86 36 0