Maqolada aqliy va jismoniy faoliyatni yaxshilash, kasalliklarni kamaytirish va yangi sharoitlarda talabalarning ijtimoiylashuvini oshirish uchun turli jismoniy mashqlardan foydalanishning innovatsion yondashuvlari muhokama qilinadi. Maqolada o‘quv jarayonini tashkil etishning kredit-modul tizimini joriy etish natijasida talabalarning jismoniy va psixologik stressi bilan bog‘liq tadqiqot natijalari keltirilgan.

Maqolada 18 yoshli futbolchilarning funksional va psixofiziologik holatini baholashning zamonaviy usullari yoritilgan. Tadqiqotda sportchilarning yurak-qon tomir va vegetativ nerv tizimi faoliyatini obyektiv baholash imkonini beruvchi “Fazagraf” dasturiy majmuasidan foydalanilgan. Yurak ritmi variabelligining vaqt va chastota sohasidagi asosiy koʻrsatkichlari (SDNN, NN, LF, HF, LF/HF, Stress Index) tahlil qilinib, ularning organizmning moslashuvchan imkoniyatlari, stressga moslashuvi va vegetativ balansini aks ettirishdagi ahamiyati aniqlandi.

Ushbu maqolada sport hakamlarining psixologik tayyorgarligini shakllantirish jarayonida uchraydigan asosiy muammolar, ularning kelib chiqish sabablari hamda ularni bartaraf etish yoʻllari tahlil qilinadi. Sport musobaqalarida hakamlarning qaror qabul qilish tezligi, emotsional barqarorligi, stressga chidamliligi va neytral pozitsiyasini saqlab qolish qobiliyati musobaqa sifatiga bevosita taʼsir koʻrsatishi taʼkidlanadi. Mavzu boʻyicha umumiy xulosa beriladi.

Mazkur maqolada yuqori malakali sportchilarni tayyorlash jarayonidagi ijtimoiy va psixologik omillar tahlil qilindi. Sportchining shaxsiy rivojlanishiga taʼsir etuvchi ijtimoiy muhit, murabbiy-sportchi munosabatlari, motivatsiya, stressni boshqarish va jamoaviy ish koʻnikmalari asosiy psixologik masalalar sifatida koʻrib chiqildi.

Ushbu maqolada sportchi taktik tayyorgarligining psixologik asoslari o‘rganildi. Tadqiqotda sportchilarning qaror qabul qilish jarayoni, diqqat jamlanishi, stressga chidamlilik va motivatsiya kabi psixologik omillar taktik samaradorlikka ta’siri baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, psixologik tayyorgarlik taktik ko‘nikmalarni rivojlantirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lib, aqliy mashqlar va stressni boshqarish strategiyalari sport natijalarini yaxshilaydi.

Mazkur maqolada konchilik va qazib olish sanoati xodimlarining ishdan qoniqishi shakllanishida ijtimoiy-psixologik va jismoniy faollikka oid omillarning roli tahlil qilinadi. Tadqiqotda 333 nafar konchi P.E. Spectorning JSS metodikasi asosida oʻrganildi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, eng yuqori qoniqish “ishning mazmuni” subshkalasida (M=4,06) qayd etilgan boʻlsa, eng past koʻrsatkich “ish jarayoni qoidalari” (M=3,41) da boʻlgan. Umumiy qoniqish darajasi 3,70 ballni tashkil etdi. Tadqiqot shuni koʻrsatadiki, konchilarning psixologik farovonligi va ishdan qoniqishi asosan faoliyat mazmuni, ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, jismoniy faollikni ragʻbatlantiruvchi elementlar va tashkiliy shaffoflik bilan bogʻliq, moddiy ragʻbat esa nisbatan kamroq rol oʻynaydi.

Ushbu maqolada sport psixologiyasida impulsivlik fenomenining nazariy asoslari, ilmiy tadqiqotlari va amaliy yondashuvlari yoritilgan. Muallif sportchilarda impulsivlikning ijobiy va salbiy jihatlarini tahlil qilib, uning qaror qabul qilish, emotsional barqarorlik va oʻzini nazorat qilish jarayonlariga taʼsirini koʻrsatadi. Maqolada psixoanalitik, bihevioristik, kognitiv, neyropsixologik va shaxs tipologiyasi yondashuvlari asosida impulsivlikning ilmiy talqinlari keltirilgan. Shuningdek, sport turlarida impulsivlikning namoyon boʻlish shakllari, uning neyrobiologik mexanizmlari va psixologik boshqaruv strategiyalari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari sportchilarda impulsivlikni toʻgʻri boshqarish ularning psixologik tayyorgarligi va musobaqa samaradorligini oshirishda muhim omil ekanligini koʻrsatadi.

Ushbu maqolada Sportchilarga xos psixik holatlar qoʻrquv, xavotir, hayajon, gʻazab, asabiylik, agressiya, affekt, vahima holatlarni izohlash va psixokorreksiyalashga qaratilgan maʼlumotlar keltirilib oʻtilgan.

Mazkur maqolada funksional tayyorgarlik vositalari asosida kursantlarni ekstremal vaziyatlarga jismoniy tayyorlash metodikasini ishlab chiqish va uning samaradorligini eksperimental jihatdan asoslash masalalari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida kursantlar tajriba va nazorat guruhlariga ajratilib, funksional tayyorgarlikka yoʻnaltirilgan mashgʻulotlar tizimi joriy etildi. Eksperiment natijalari tezkorlik, kuch, chidamkorlik hamda funksional ish qobiliyati koʻrsatkichlarida ishonchli darajada ijobiy oʻzgarishlar kuzatilganini koʻrsatdi. Olingan natijalar funksional tayyorgarlik vositalari ekstremal xizmat sharoitida jismoniy barqarorlikni taʼminlash, harakat samaradorligini oshirish va kursantlarni amaliy xizmat faoliyatiga tayyorlashda yuqori samaraga ega ekanligini tasdiqlaydi.

Ushbu tadqiqot Olimpiya va Paralimpiya sport turlari tayyorgarlik markazlarida o‘quvchilarning sport tayyorgarligini optimallashtirishga qaratilgan bo‘lib, psixofiziologik tashxislar va psixologik test-sinovlarning samaradorligini o‘rganadi. Tadqiqotda sportchilarning jismoniy va psixologik holatini baholash, ularning individual xususiyatlarini aniqlash va tayyorgarlik jarayonini shaxsiylashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Psixologik testlar va fiziologik ko‘rsatkichlar tahlili orqali sportchilarning stressga chidamliligi, diqqat jamlanishi va motivatsion holati aniqlanadi. Natijada, o‘quv jarayonini optimallashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi, bu esa sportchilarning yuqori natijalarga erishish imkoniyatlarini oshiradi.

ishda ham jismoniy, ham ruhiy yuklamalarning yuqori darajasi, shuningdek, multipik musobaqa faoliyati bilan ajralib turadigan badiiy gimnastikada sport tayyorgarligi doirasida tiklanish tadbirlarini takomillashtirishning tashkiliy va uslubiy yo‘nalishlari ko‘rib chiqilgan. Izometrik mashqlar majmualari mushaklarning elektromiografik faolligini oshirmasligi, balki ularning tiklanishini tezlashtirishi mumkinligi gipoteza sifatida ilgari surildi.

Badminton sporti sportchilarning jalb qilinishi bo‘yicha jahonda futboldan keyin ikkinchi o‘rinda turuvchi sport turi hisoblanadi. U bilan shug‘ullanish kishilarda energiyani eng ko‘p sarflashiga sabab bo‘ladi. Bir soat o‘ynash 480 kilokaloriyaning yo‘q bo‘lishiga xizmat qiladi. Agar bir o‘yin davomida sportchining barcha harakatlari yig‘ilsa, uzunlikka u 10 kilometrcha “chopadi”, balandlikka esa 1 km sakraydi. Badminton bilan shug‘ullanish ko‘z nurini o‘tkir qiladi, miyani charxlaydi va yurak ishini yaxshilaydi. Shuningdek, strategik fikr yuritish hamda tezkor reaksiyalar uchun ham foydali. Volan parvozi trayektoriyasini kuzatib va uning yerga tushish joyini chamalay turib, inson o‘z miyasini tezda qaror qabul qilishga majburlaydi va bu keyinchalik stress holatida ishlashda qo‘l keladi.