Ushbu maqolada xalqaro sport huquqi doirasida sport agentliklari faoliyatining huquqiy asoslari va oʻziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Sport agenti tushunchasi, uning tarixiy shakllanish jarayoni, shuningdek, sport agentlarining asosiy faoliyat yoʻnalishlari va ularning belgilari keng yoritilgan. Maqolada sport agentlari faoliyatining xalqaro va milliy darajadagi tartibga solinishi, mavjud normativ-huquqiy mexanizmlar, shuningdek, amaliyotda uchraydigan muammolar va ularni hal etish yoʻllari muhokama qilinadi.

Maqolada mamlakatimizdagi sport menejerlari faoliyati bilan bog‘liq holat yoritilgan bo‘lib, sport menejerlarini tayyorlashda mavjud muammolar va ularning yechimlariga to‘xtalib o‘tilgan. Jismoniy tarbiya va sport ta’lim muassasalari bitiruvchilarida sport menejerining kasbiy faoliyatiga tegishli kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi ishlab chiqilgan. Muallif tomonidan sport menejeri kasbiy kompetentligini shakllantirishda asos bo‘luvchi professiogramma takomillashtirilgan.

Mazkur maqolada sport tizimida ochiqlik va shaffoflikni taʼminlash maqsadida joriy etilgan raqamli axborot tizimlari faoliyatini tahlil qilish, “Yagona elektron platforma” orqali sportchilarning reytingi, musobaqalarda ishtiroki, yutuqlari, murabbiylar va hakamlar faoliyati hamda sport inshootlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar markazlashtirilgan holda raqamlashtirish orqali korrupsiyaviy holatlarning oldi olinayotgani, sportda boshqaruv samaradorligi oshayotgani ilmiy jihatdan asoslagan holda, Oʻzbekiston sport tizimida raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali tizimli va samarali boshqaruv modelini shakllantirish masalalari keng yoritilgan.

Maqolada Oʻzbekiston umumtaʼlim maktablarida sport klublari faoliyatining hozirgi holati va ularni rivojlantirishdagi muammolar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, koʻplab maktab sport klublari faoliyati tizimli yoʻlga qoʻyilmagan, moddiy-texnik baza va pedagogik resurslar yetarli emas. Sotsiologik soʻrovnoma natijalari asosida sport klublarini samarali tashkil etishda innovatsion boshqaruv yondashuvlari, pedagogik integratsiya va motivatsion mexanizmlardan foydalanish zarurligi asoslab berilgan. Maqola maktab sport tizimini takomillashtirish va oʻquvchilarning jismoniy faolligini oshirishga qaratilgan ilmiy tavsiyalarni oʻz ichiga oladi.

Ushbu maqolada mualliflar tomonidan sport boshqaruvi faoliyati, jismoniy tarbiya va sport sohasida murabbiy va sportchilarni tayyorlash hamda ularni malakasini oshirish, kasbiy faoliyatini baholash masalalari haqida so‘z yuritiladi.

Mazkur maqolada XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkiston oʻlkasida sport jamiyatlarining shakllanishi, ularning ijtimoiy, madaniy va siyosiy hayotdagi oʻrni keng yoritilgan. Tadqiqot davomida arxiv hujjatlari, davriy matbuot manbalari va zamonaviy ilmiy tadqiqotlar tahlil qilinib, sport jamiyatlari nafaqat jismoniy tarbiya tizimining bir qismi, balki milliy uygʻonish va maʼrifatparvarlik harakatining muhim omili sifatida baholangan. Maqolada sport jamiyatlarining yoshlar tarbiyasiga, sogʻlom turmush tarzini shakllantirishga, ayollarni jamoat hayotiga jalb etishdagi oʻrni hamda fuqarolik jamiyati institutlari sifatida tutgan mavqei koʻrsatib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, Turkiston tajribasi zamonaviy Oʻzbekiston sport siyosatining tarixiy ildizlarini tashkil etadi va bugungi kunda jismoniy tarbiya sohasida milliy anʼanalarni rivojlantirish uchun muhim manba hisoblanadi.

Ushbu maqolada sport kurash bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi milliy terma jamoasining Osiyo chempionatlaridagi ishtiroki natijalarining qiyosiy tahlili keltirilgan. ushbu xalqaro sport musobaqalaridagi mtlliy terma jamoaning ishtiroki natijalariga ko‘ra kurashchilarning musobaqa faoliyati samaradorligini oshirish maqsadida amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada sharq va gʻarb mutafakkirlarining inson nutqi, muloqot madaniyati hamda axloqiy qadriyatlar haqidagi qarashlari asosida sotsiolingvistik kompetensiyaning falsafiy-axloqiy kontekstdagi psixologik asoslari tahlil qilingan. Suqrot, Arastu, Aflotun, Konfutsiy, Lao Szı, Zardusht kabi miloddan avvalgi mutafakkirlarning nutq madaniyati, odob va axloq haqidagi gʻoyalari bilan zamonaviy sotsiolingvistik konsepsiya hamda nazariyalar oʻrtasida maʼnaviy-axloqiy jihatdan psixologik bogʻliqliklar tizimli yoritilgan. Shuningdek, ularning falsafiy qarashlari asnosida bugungi kun sport faoliyatiga bogʼliq tomonlari tahlili ham keltirilgan. Tadqiqot natijalari sotsiolingvistik kompetensiyani shakllantirish jarayonida falsafiy tafakkur va axloqiy qadriyatlar asoslanuvchi psixologik omillarning oʻrni muhimligini koʻrsatadi.

Ushbu maqolada oliy sport mahorati instituti 61010300-Sport faoliyati (faoliyat turlari bo‘yicha) bakalavriat taʼlim yo‘nalishi mutaxassisligi uchun sportda axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish masalalari yoritilgan.

Ushbu ilmiy maqolada, Olimpiya va Paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlarida seleksiya jarayonining asosiy tamoyillari yoritiladi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 30-dekabrdagi 731-sonli qarori asosida, olimpiya va paralimpiya sportchilarni tayyorlash va seleksiya jarayonlarini samarali tashkil etish zarurati ko‘rib chiqiladi. Maqola seleksiya jarayonining ahamiyatini, uni tashkil etishning tamoyillarini, shuningdek, tayyorlash markazlarida ishlatiladigan metodlarni tahlil qiladi. Olimpiya va Paralimpiya sport turlaridagi muvaffaqiyatlar faqat tajribali va malakali sportchilarni to‘g‘ri tanlash va tayyorlash bilan bog‘liq ekanligi ta’kidlanadi.

Ushbu maqolada jismoniy tarbiya va sport sohasida mutaxassislar malakasini  rivojlantirish yo‘llari o‘rganilgan bo‘lib, kasbiy fanlar va trenerlik faoliyatini uyg‘unlashtirish, amaliyot davrlarini o‘zlashtirishga qaratilgan fanlar tashkil qilish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

ishda ham jismoniy, ham ruhiy yuklamalarning yuqori darajasi, shuningdek, multipik musobaqa faoliyati bilan ajralib turadigan badiiy gimnastikada sport tayyorgarligi doirasida tiklanish tadbirlarini takomillashtirishning tashkiliy va uslubiy yo‘nalishlari ko‘rib chiqilgan. Izometrik mashqlar majmualari mushaklarning elektromiografik faolligini oshirmasligi, balki ularning tiklanishini tezlashtirishi mumkinligi gipoteza sifatida ilgari surildi.

Ushbu maqolada o‘smir sportchilarning sport motivatsiyasiga ta’sir yetuvchi omillarni o‘rganish natijalari, shuningdek, ushbu mavzu bo‘yicha fikr va mulohazalar muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada sportchi oilasida bola tarbiyasining psixologik, ijtimoiy va tarbiyaviy xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda sport muhiti va ota-onalarning sport faoliyati bolalarning shaxsiy rivojlanishiga, ularning motivatsiyasi, irodasi va ijtimoiy moslashuviga qanday taʼsir koʻrsatishi nazariy manbalar asosida yoritilgan. Shuningdek, sportchi oilaning tarbiyaviy afzalliklari, bolada masʼuliyat, intizom, mehnatsevarlik va oʻziga ishonch kabi sifatlarni shakllantirishdagi roli koʻrsatib oʻtiladi. Natijada sportchi oilasi jamiyatda sogʻlom, ijtimoiy faol va maʼnaviy yetuk yoshlarni voyaga yetkazishda muhim tarbiyaviy model sifatida baholanadi.

Ushbu maqolada sport mashg‘ulotlari vaqtida organizmda yuzaga keladigan charchoqning paydo bo‘lishi, charchash va charchoq tushunchalarining mazmuni, charchoq rivojlanishi bilan mushaklar faoliyatini muvofiqlashtirish, charchoq o‘tkir yoki surunkali bo‘lishi, sportchilarni tayyorlash tizimida ratsional ish va dam olish rejimini rejalashtirish, charchoq va tiklanish jarayonining rivojlanishi  va organizmning vaqtinchalik yuzaga keladigan holatdan qayta tiklanish jarayonlariga organizimning moslashishi tahlil qilingan.

Zamonaviy maktabgacha ta’lim bolalarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ta’lim va sog‘lomlashtirish vazifalarini uyg‘unlashtiradi. Tizim asosini individual yondashuv, o‘yin faoliyati, har tomonlama rivojlanish va interfaol usullar tashkil etadi. Sog‘lomlashtirish ishlari jismoniy rivojlanish, muvozanatli ovqatlanish, chiniqtirish, kasalliklarning oldini olish va sog‘lom odatlarni shakllantirishni o‘z ichiga oladi. Bolalar salomatligini mustahkamlashga qaratilgan ota-onalar bilan hamkorlik muhim jihat hisoblanadi. Shunday qilib, maktabgacha ta’lim nafaqat bilim beradi, balki sog‘lom turmush tarzi asoslarini ham yaratadi.

Zamonaviy maktabgacha ta’lim bolalarning rivojlanishida muhim o‘rin tutib, ta’lim va sog‘lomlashtirish vazifalarini uyg‘unlashtiradi. Tizimning asosini shaxsiy yondashuv, o‘yin faoliyati, har tomonlama rivojlanish va interaktiv usullar tashkil etadi. Sog‘lomlashtirish ishlari jismoniy rivojlanish, muvozanatli ovqatlanish, chiniqish, kasalliklarning oldini olish va sog‘lom odatlarni shakllantirishni qamrab oladi. Bolalar salomatligini mustahkamlashga qaratilgan ota-onalar bilan hamkorlik muhim ahamiyatga ega. Shunday qilib, maktabgacha ta’lim nafaqat bilim beradi, balki sog‘lom turmush tarzi asoslarini ham yaratadi.

Ushbu maqolada “bezovtalanish va motivatsiya”, “motivatsiya-irodaviy”, “irodaviy” va “psixik quvvat va realizatsiya qilish” sohalari bo‘yicha gimnastikachi o‘smir-qizlar psixikasidagi ustuvor omillarning faktorli tahlili keltirilgan.

Ushbu maqola bo‘lajak jismoniy madaniyat o‘qituvchilarda fuqarolik va vatanparvarlik kompetensiyasini rivojlantirish mezonlari va ko‘rsatkichlaridan “Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasi”ni joriy etishda tarbiyalanganlikni baholash indikatorlari sifatida foydalanilgan. Natijada bo‘lajak pedagoglarni talabalarda Vatanga sadoqat kompetensiyasini shakllantirishga tayyorgarligini tashxis etish imkoniyati oshgan.

Tadqiqot doirasida ishlab chiqilgan vatnparvarlik tuyg‘usini rivojlantirishning kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan interfaol shakl, metod va vositalaridan “Tarbiya fanini o‘qitish texnologiyasi” qo‘llanmasini ishlab chiqishda foydalanilgan.

Mazkur takliflar bo‘lajak pedagoglarni tarbiyaviy faoliyatga tayyorlash, ularda faol fuqarolik pozitsiyasini rivojlantirishga imkon yaratgan.

Mazkur maqolada yuqori malakali gandbolchilarning musobaqa faoliyatiga amplua boʻyicha saralash va tayyorlash tizimi, musobaqalarda oʻyinchilarning sifat koʻrsatkichlarini aniqlash va maxsus testlar asosida texnik-taktik tayyorgarligini baholash hamda takomillashtirish vositalarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish ishlari amalga oshirilgan.

Psixologiyani rivojlantirish jarayonida olingan o‘z psixodiagnostik ko‘rsatkichlarini ehtimoliy psixologik model bilan taqqoslash ta’lim faoliyatida yangi xatti-harakatlarni o‘zlashtirish samaradorligini oshiradi, do‘stona, teng munosabatlarni mustahkamlashga, o‘quv guruhini qo‘llab-quvvatlash guruhlariga aylantirishga yordam beradi va ta’lim faoliyati samaradorligini oshiradi.

Maqola futbolchilarning raqobatbardosh motorli faoliyatini kuzatish va baholash usullarini tahlil qilishga bag'ishlangan. Mualliflar zamonaviy futbolda tobora muhim ahamiyat kasb etayotgan futbolchilarning maydondagi harakatlarini o‘rganishga zamonaviy yondashuvlarni batafsil ko‘rib chiqadilar. Maqolada nafaqat yurish, yugurish va sprintning miqdoriy jihatlari, balki o'yinchilarning individual va jamoaviy taktikasi bilan bog'liq bo'lgan harakatlarning sifat xususiyatlari ham tahlil qilinadi. Taqdim etilgan tahlil jismoniy tayyorgarlikni baholash va futbolchilarning jismoniy holatini boshqarish uchun eng informatsion ko'rsatkichlarni aniqlashga yordam beradi. Tadqiqot o'yin faoliyatini yanada ob'ektiv tahlil qilish va o'quv jarayonini optimallashtirish uchun yangi uslubiy yondashuvlarni ishlab chiqish muhimligini ta'kidlaydi. Bu futbol jamoalarining tayyorgarligini yaxshilash va o'yinni yanada samarali boshqarish imkonini beradi.

Maqolada futbolchi qizlarning yillik bosqich mashgʻulot yuklamalari oʻrganilib chiqilgan boʻlib turli davrlardagi umumiy va maxsus tayyorgarlik bosqichlarida har xil yoʻnalishdagi yuklamalarning taqsimlanishlari nisbatlari koʻrilgan. Musobaqa davridagi mashgʻulot yuklamalarida tezkor-kuch sifatiga qaratilgan nisbatlari yetarli emasligi ilmiy asoslab berildi.

Ushbu maqolada 16–17 yoshli futbolchilarning kuch va tezkor-kuch tayyorgarligini takomillashtirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqot natijalariga koʻra, musobaqa faoliyati davrida futbolchilarning kuch va tezkor-kuch salohiyatini oshirish, ularning oʻyin samaradorligiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Maqolada innovatsion mashgʻulot texnologiyalaridan foydalanish va ularni yillik tayyorgarlik sikliga integratsiyalash boʻyicha tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada stol tennisi bilan shug‘ullanuvchi sportchilarning maxsus harakat tayyorgarligini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-pedagogik tadqiqot natijalari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida yetakchi xorijiy terma jamoalar sportchilarining o‘yin faoliyati tahlil qilinib, zamonaviy stol tennisiga xos bo‘lgan yuqori tezlikdagi mokisimon harakatlarning ahamiyati asoslab berildi. O‘yin jarayonida bajariladigan harakatlarni obyektiv baholash hamda sportchilarning kardiorespirator imkoniyatlarini aniqlash maqsadida ishlab chiqilgan “Archasimon yugurish” (54 m) maxsus testining amaliy ahamiyati ko‘rsatib berildi. Tadqiqot natijalari mazkur test va unga asoslangan eksperimental mashqlar majmuasini mashg‘ulot jarayoniga joriy etish sportchilarning harakat tezligini, zarbalar aniqligini va umumiy jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishga xizmat qilishini tasdiqlaydi.