Mazkur maqolada para yengil atletika sport turida tezkor nazorat tizimining nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda yuqori malakali para yengil atletikachilarning mashgʻulot va musobaqa faoliyatida yurak urish chastotasi (YuQS), kislorod isteʼmoli (VO₂), aerob va anaerob koʻrsatkichlari, tiklanish jarayonlari tezligi kabi biologik va funksional koʻrsatkichlarning informatsion ahamiyati asoslab berilgan. Tezkor nazorat natijalariga koʻra mashqlarni energiya taʼminoti mexanizmlariga muvofiq guruhlarga ajratish imkoniyatlari koʻrsatib oʻtilgan. Shuningdek, yuklamaning intensivligini baholashda shkalalash usullaridan foydalanish hamda parallel rejalashtirish konsepsiyasining samaradorligi yoritilgan. Olingan natijalar para yengil atletikachilarning mashgʻulot jarayonini optimallashtirish va sport natijalarini oshirishga xizmat qiladi.

Ushbu maqolada yuqori malakali futbolchilarni tayyorlashda jismoniy faollikning bevosita mashg'ulot samarasini baholash uchun biokimyoviy nazorat masalalari ko‘rib chiqiladi. Operativ nazorat uchun ishonchli va aniq biokimyoviy testlar taklif qilingan.

Mazkur maqolada parasportchilarni tayyorlashda tizimli pedagogik nazorat vositalari va usullaridan samarali foydalanish sportchining holati, yuklamalarga bardoshliligi kabi koʻplab omillarni aniqlashga yoʻnaltirish kerakligi, shu bilan birga tayyorgarlik jarayonini samarali boshqarish uchun sportchilar haqidagi maʼlumotlar ishonchli, aniq va obyektiv boʻlishi lozimligi masalalari keng yoritilgan.

Keksa yoshdagi odamlarda metabolik holatni o‘rganishda biologik suyuqliklarni noinvaziv usullar bilan kuzatish dolzarb tadqiqot sohasi bo‘lib qolmoqda. Biologik suyuqliklarning kristallogenik xususiyatlari va odamlarning muntazam jismoniy faolligi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilgari atroflicha o‘rganilmagan. Ushbu tadqiqotning maqsadi keksa odamlarda muntazam jismoniy mashqlar asosida so‘lakning fizik va kimyoviy xususiyatlarini qiyosiy baholashdan iborat. Tadqiqotda o‘rtacha yoshi 64,7±2,9 bo‘lgan 94 kishi ishtirok etdi. Guruh oddiy jismoniy mashqlar bilan faol shug‘ullangan 49 kishidan (asosiy guruh) va muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanmagan 45 keksa ishtirokchidan (nazorat guruhi) iborat edi. Barcha bemorlar 2 ta nazorat nuqtasida tekshirildi: tadqiqot loyihasiga kiritilganda va u tugagandan 6 oy o‘tgach. Ushbu ikki nazorat nuqtasida so‘lakning kristallogen xususiyatlari sinovdan o‘tkazildi. Yuzning kristalloskopik shaklini tavsiflash uchun patentlangan yarim miqdoriy parametrlar tizimidan foydalanildi. 6 oylik kuzatuvdan so‘ng ikkala guruhda ham quritilgan so‘lak mikroko‘zidagi kristall elementlar miqdorini tavsiflovchi kristallanish indeksi va ularning tuzilishining murakkabligini ko‘rsatuvchi struktura indeksi qiymati pasaygani aniqlandi. Bundan tashqari, namunaning chekka oqsil qismi maydoni ko‘rsatkichining kamayishi va kristallarning parchalanish darajasining oshishi kuzatildi. Bu o‘zgarishlar keksa odamlarda metabolik holatning buzilishini ko‘rsatadi. Barcha salbiy o‘zgarishlar faqat sport bilan shug‘ullanmagan keksalarda yaqqol namoyon bo‘ldi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, muntazam jismoniy mashqlarni e’tiborsiz qoldiradigan bemorlar guruhida organizmning qarishini ko‘rsatadigan metabolik o‘zgarishlar sezilarli darajada kuchliroq namoyon bo‘ladi. Tadqiqot natijalari muntazam jismoniy faollikni rag‘batlantirish uchun ishlatilishi mumkin.

Ushbu maqolada yuqori malakali futbolchilarni tayyorlashda ixtisoslashtirilgan mashqlarning mashg‘ulotlar samaradorligi tezkor nazorat qilish natijalarining tahlili orqali ko‘rib chiqiladi. O‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, yuklamaning maxsus mashg‘ulot ta’siri (MMT) haqidagi ma’lumotlar faqatgina ular asosida mashg‘ulot yuklamasini tezkor tartibga solish amalga oshirilgandagina samarali bo‘ladi.

Maqolada O‘zbekiston Superligasi jamoalari futbolchilarining jismoniy tayyorgarligini o‘rganish natijalari, kompleks nazoratning turli jihatlari tahlili, mashg‘ulot jarayonini optimallashtirish va ularni talqin qilish bo‘yicha ma’lumotlar, shuningdek, yuqori malakali futbolchilarni tayyorlashni rejalashtirishni kompleks nazorat qilish va tuzatish usullari keltirilgan.

Maqolada jangovar sambo mashgʻulotlarini oʻquv jarayoniga joriy etish orqali kursantlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot davomida jangovar sambo asosida ishlab chiqilgan maxsus mashgʻulot metodikasining kuch, tezkorlik, chidamlilik va koordinatsion qobiliyatlarga taʼsiri tajriba-sinov yoʻli bilan oʻrganildi. Olingan natijalar tajriba guruhi kursantlarida jismoniy tayyorgarlik koʻrsatkichlari nazorat guruhiga nisbatan sezilarli darajada oshganini koʻrsatdi.

Mazkur maqolada gandbolchilarning amplua boʻyicha saralashda mashgʻulotlardagi psixologik holatlarini oʻz-oʻzini nazorat qilish maxsus kundalikdagi bir kunlik ish rejasini tuzgan holda subyektiv hamda obyektiv holatlarini tekshirilgan. Tadqiqotda gandbolchilarning amplua boʻyicha saralashda mashgʻulotlardagi psixologik holatlari maxsus jadval asosida nazorat qilingan va amaliy tavsiyalar berilgan.

Ushbu maqolada sport psixologiyasida impulsivlik fenomenining nazariy asoslari, ilmiy tadqiqotlari va amaliy yondashuvlari yoritilgan. Muallif sportchilarda impulsivlikning ijobiy va salbiy jihatlarini tahlil qilib, uning qaror qabul qilish, emotsional barqarorlik va oʻzini nazorat qilish jarayonlariga taʼsirini koʻrsatadi. Maqolada psixoanalitik, bihevioristik, kognitiv, neyropsixologik va shaxs tipologiyasi yondashuvlari asosida impulsivlikning ilmiy talqinlari keltirilgan. Shuningdek, sport turlarida impulsivlikning namoyon boʻlish shakllari, uning neyrobiologik mexanizmlari va psixologik boshqaruv strategiyalari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari sportchilarda impulsivlikni toʻgʻri boshqarish ularning psixologik tayyorgarligi va musobaqa samaradorligini oshirishda muhim omil ekanligini koʻrsatadi.

Mazkur maqolada yuqori malakali gandbolchilarning jismoniy tayyorgarlik aniqlash va tahlil qilish ishlari olib borilgan. Tadqiqotda  “SKIF” va “Xorazm” jamoalarning jismoniy tayyorgarlik darajasi tahlil qilingan holda natijalar bir biriga taqqoslangan va amaliy tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada tayyorlov davrida yosh gandbolchilarning maxsus jismoniy tayyorgarligini ishlab chiqilgan testlar yordamida tahlil qilish va nazorat qilish ishlari olib borilgan. Tadqiqotda Yakkasaroy tumanida joylashgan 2-sonli SM shugʻullanuvchilari va Chilonzor tumanida joylashgan SM gandbolchilarning maxsus jismoniy tayyorgarligi tekshirildi va natijalar bir birga taqqoslangan xolda amaliy tavsiyalar berilib, tadqiqotning yakunida xulosa keltirilgan.

Maqola futbolchilarning raqobatbardosh motorli faoliyatini kuzatish va baholash usullarini tahlil qilishga bag'ishlangan. Mualliflar zamonaviy futbolda tobora muhim ahamiyat kasb etayotgan futbolchilarning maydondagi harakatlarini o‘rganishga zamonaviy yondashuvlarni batafsil ko‘rib chiqadilar. Maqolada nafaqat yurish, yugurish va sprintning miqdoriy jihatlari, balki o'yinchilarning individual va jamoaviy taktikasi bilan bog'liq bo'lgan harakatlarning sifat xususiyatlari ham tahlil qilinadi. Taqdim etilgan tahlil jismoniy tayyorgarlikni baholash va futbolchilarning jismoniy holatini boshqarish uchun eng informatsion ko'rsatkichlarni aniqlashga yordam beradi. Tadqiqot o'yin faoliyatini yanada ob'ektiv tahlil qilish va o'quv jarayonini optimallashtirish uchun yangi uslubiy yondashuvlarni ishlab chiqish muhimligini ta'kidlaydi. Bu futbol jamoalarining tayyorgarligini yaxshilash va o'yinni yanada samarali boshqarish imkonini beradi.

Mazkur maqolada anketa tadqiqotining natijalari va tahlili - yosh futbolchilarning mashg‘ulotlarga tayyorligi va chidamliligi va yuklamalarning kompleks monitoringini baholash ko‘rib chiqiladi.

Mazkur maqolada funksional tayyorgarlik vositalari asosida kursantlarni ekstremal vaziyatlarga jismoniy tayyorlash metodikasini ishlab chiqish va uning samaradorligini eksperimental jihatdan asoslash masalalari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida kursantlar tajriba va nazorat guruhlariga ajratilib, funksional tayyorgarlikka yoʻnaltirilgan mashgʻulotlar tizimi joriy etildi. Eksperiment natijalari tezkorlik, kuch, chidamkorlik hamda funksional ish qobiliyati koʻrsatkichlarida ishonchli darajada ijobiy oʻzgarishlar kuzatilganini koʻrsatdi. Olingan natijalar funksional tayyorgarlik vositalari ekstremal xizmat sharoitida jismoniy barqarorlikni taʼminlash, harakat samaradorligini oshirish va kursantlarni amaliy xizmat faoliyatiga tayyorlashda yuqori samaraga ega ekanligini tasdiqlaydi.

Mazkur maqolada tayyorlov davrida yosh gandbolchilarning maxsus jismoniy tayyorgarligini ishlab chiqilgan testlar yordamida tahlil qilish va nazorat qilish ishlari olib borilgan. Tadqiqotda Yakkasaroy tumanida joylashgan 2-sonli SM shugʻullanuvchilari va Chilonzor tumanida joylashgan SM gandbolchilarning maxsus jismoniy tayyorgarligi tekshirildi va natijalar bir birga taqqoslangan xolda amaliy tavsiyalar berilib, tadqiqotning yakunida xulosa keltirilgan.

Tadqiqotda pedagogik tajriba natijalari tahlil qilingan bo‘lib, unda mikrotsiklda yuqori malakali futbolchilarning maxsus o‘quv-mashg‘ulot vositalari yuklamalarini rejalashtirish parallel rejalashtirish tamoyili asosida amalga oshirildi.

Ushbu maqolada boks bo‘yicha O‘zbekiston Milliy terma jamoasi tarkibiga kiruvchi yosh bokschi qizlarning maxsus jismoniy tayyorgarligi ko‘rsatkichlarining rivojlanish darajasini aks ettiruvchi nazorat mashqlari natijalari, shu jumladan tadqiqot davomida kuzatilgan jismoniy sifat ko‘rsatkichlari natijalari ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqola Olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlarida seleksiya jarayonlarini samarali tashkil etish metodologiyasini ishlab chiqishga bag‘ishlangan. Maqolada sport seleksiyasi jarayonlarini rejalashtirish, nazorat qilish va amalga oshirish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan. Shuningdek, seleksiya jarayonida aniqlangan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari batafsil tahlil qilingan.

Mazkur maqolada yuqori malakali gandbolchilarning musobaqa faoliyatiga amplua boʻyicha saralash va tayyorlash tizimi, musobaqalarda oʻyinchilarning sifat koʻrsatkichlarini aniqlash va maxsus testlar asosida texnik-taktik tayyorgarligini baholash hamda takomillashtirish vositalarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish ishlari amalga oshirilgan.

Ushbu maqola mualliflari tomonidan 12-14 yoshli eshitishida va nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalarning jismoniy tayyorgarligini rivojlantirishda koordinatsion qobiliyatlarning ahamiyati o‘rganilgan. Eshitishida va nutqida nuqsoni boʻlgan bolalarning jismoniy tayyorgarligi maxsus nazorat testlari orqali aniqlangan. Bolalarning jismoniy tayyorgarligini oshirish uchun maxsus koordinatsion mashqlar majmuasi va harakatli oʻyinlar tanlab olingan, tadqiqot yakunida ushbu mashqlar ijobiy natija koʻrsatgan.

Mazkur maqolada taʼlim muassasalari huzurida faoliyat yuritayotgan sport klublarini samarali boshqarish masalalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida umumtaʼlim maktablari hamda oliy taʼlim muassasalari qoshida tashkil etilgan sport klublarining joriy holati, ularning boshqaruv tizimi va faoliyat samaradorligi oʻrganilib, soʻnggi yillarda mazkur yoʻnalishda amalga oshirilgan islohotlar baholandi. Tahlil natijasida sport klublari faoliyatida mavjud boʻlgan asosiy muammolar, jumladan moliyaviy taʼminotning yetarli emasligi, malakali trenerlar bilan taʼminlashdagi kamchiliklar hamda tizimli nazorat va monitoring mexanizmlarining sustligi aniqlanadi. Aniqlangan muammolarni bartaraf etish va sport klublari faoliyatining samaradorligini oshirish maqsadida innovatsion yondashuvga asoslangan tashkiliy-boshqaruv modeli taklif etiladi.

Maqolada malakali futbolchilarning yurak-qon tomir tizimining funksional holatini baholash uchun telekardiointervalografiya va GPSports EVO tizimining diagnostika imkoniyatlari muhokama qilinadi. Mualliflar yurak urish tezligini tartibga solishning avtonom mexanizmlarining individual tipologik xususiyatlarini o'rganish va bir vaqtning o'zida GPS tizimidan foydalangan holda o'yin davomida futbolchilarning jismoniy ko'rsatkichlarini aniqlash uchun Polar telepulsometrdan foydalanishni taklif qilmoqdalar. Ushbu usullar sportchilar tanasining moslashish va moslashuv holatini baholash uchun sezgir. Yurak-qon tomir tizimining funktsional holatini o'rganishning telemetrik usullarini tibbiy nazorat amaliyotida maxsus jismoniy ko'rsatkichlarni aniqlash bilan birgalikda joriy etish tananing  mashg'ulotlarga va raqobatbardosh yuklarga etarli bo'lmagan reaktsiyalarini erta aniqlash imkonini beradi.

Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda yuqori malakali futbolchilarning jismoniy tayyorgarligi darajasini boshqarish tizimi taqdim etilgan. Mashg'ulotlar va o'yinlar davomida yuqori malakali futbolchilarning motor harakatlari hajmi aniqlandi. Olingan natijalardan futbol mutaxassislari uchrashuvlar davomida foydalanishlari mumkinligi aniqlandi. Olingan natijalardan futbol mutaxassislari foydalanishi mumkin

Ushbu maqolada o‘spirin kurashchilarning tezkor-kuch sifatlarini rivojlantirishda ularning maxsus tezkor-kuch sifatlarini, ularni rivojlantirish uslubiyatini aniqlashda o‘quv-mashg‘ulotlardagi mashq yuklamalarini ishlab chiqish va ularni rivojlantirish uslubiyati bo‘yicha mashg‘ulot jarayonini o‘rganish yoritilgan.

Mazkur maqolada boshlangʻich tayyorgarlik bosqichida 10–12 yoshli gandbolchilarni saralashda mashgʻulot yuklamalarini taqsimlash va jismoniy sifatlarni rivojlantirishga doir ilmiy uslubiy adabiyotlarni oʻrganish hamda maxsus ishlab chiqilgan mashqlar majmuasi asosida gandbolchilarning jismoniy sifatlarini rivojlantirish hamda nazorat qilish boʻyicha amaliy natijalar va tavsiyalar berilgan.