Mazkur ilmiy ishda umumiy oʻrta taʼlim maktablarida jismoniy tarbiya mashgʻulotlarini samarali tashkil etish masalalari, xususan, oʻquvchilarning jismoniy rivojlanish darajasi, salomatlik holati va individual xususiyatlarini inobatga olgan holda tabaqalashtirilgan yondashuv asosida darslarni uzluksiz va tizimli yoʻlga qoʻyish metodikasi yoritilgan. Tadqiqotda oʻquvchilarning yoshiga, jismoniy tayyorgarligiga qarab mashgʻulotlarni guruhlarga ajratish, har bir guruh uchun moslashtirilgan jismoniy mashqlar majmuasini ishlab chiqish hamda bu yondashuvning samaradorligini taʼlim jarayonida qoʻllash boʻyicha takliflar berilgan. Ishda ilgʻor pedagogik texnologiyalar va sogʻlomlashtiruvchi jismoniy tarbiya elementlaridan foydalangan holda oʻquvchilarda harakat faolligini oshirish, ularni sportga boʻlgan qiziqishini shakllantirish maqsad qilingan.

Ushbu maqolada boks bo‘yicha O‘zbekiston Milliy terma jamoasi tarkibiga kiruvchi yosh bokschi qizlarning maxsus jismoniy tayyorgarligi ko‘rsatkichlarining rivojlanish darajasini aks ettiruvchi nazorat mashqlari natijalari, shu jumladan tadqiqot davomida kuzatilgan jismoniy sifat ko‘rsatkichlari natijalari ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada tadqiqotchilar tomonidan oʻtkazilgan tajriba natijalariga koʻra, boks sport turi boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasiga jalb qilingan 15-16 yoshli bokschi qizlarning maxsus jismoniy tayyorgarlik, jismoniy sifatlar, kuch, tezkorlik, chaqqonlik, egiluvchanlik, chidamlilik, koʻrsatkichlari tahlili muhokama etiladi.

Ushbu maqolada O‘zbekiston boks terma jamoasida shug‘ullanib kelayotgan 17-18 yoshli bokschi qizlarning maxsus jismoniy tayyorgarlik, jismoniy sifatlar, kuch, tezkorlik, chaqqonlik, egiluvchanlik, chidamlilik, ko‘rsatkichlarini aniqlangan.

Maqolada O‘zbekiston Respublikasida 15–17 yoshli o‘smirlar jismoniy rivojlanishining antropometrik ko‘rsatkichlarini tahlil qilish natijalarini o‘rganib chiqadi. Talaba-yoshlarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish jismoniy rivojlanishni baholashga qaratilgan antropometrik tekshirish usullarini o‘z ichiga olishi shartligi aniqlandi. Buning uchun antropometrik ko‘rsatkichlarni hisobga olgan holda, aholining mintaqaviy, etnik va ijtimoiy xususiyatlarini hisobga olgan holda jismoniy rivojlanish standartlarini ishlab chiqish kerak.

Maqolada Nukus shahrida yashovchi turli yoshdagi bolalarning jismoniy (vazn-bo‘y ko‘rsatkichlari) rivojlanishini qiyosiy baholash natijalari keltirilgan. Bolalar mintaqaning ekologik sharoitiga moslashganda, balog‘at yoshi jismoniy rivojlanish tezligining sekinlashishi, ularning o‘sishi va rivojlanishining umumiy kechikishi bilan orqada qolishi mumkin.

Maqolada talabalarni jismoniy rivojlanish darajasini oshirishda jismoniy tarbiya dasturlarining samaradorligini aniqlash boʻyicha oʻtkazilgan pedagogik tajribaning yakuniy bosqichida olingan natijalar yoritilgan. Unda sinaluvchilarning asosiy antropologik va funksional koʻrsatkichlari statistik tahlil qilinib, nazorat va tajriba guruhlari oʻrtasidagi farqlar tegishli statistik xarakteristikalar asosida solishtirilgan. Shuningdek, tadqiqot natijalarining muhokamasi hamda jismoniy tarbiya dasturining ahamiyatini asoslovchi ilmiy xulosalar bayon etilgan.

Maqolada Ukraina oliy o‘quv yurtlarida jismoniy tarbiya tizimidagi mavjud vaziyat ko‘rib chiqiladi. Unda ta’kidlanishicha, bu holat o‘quvchilarning salomatligi va jismoniy tayyorgarligining keskin yomonlashishi bilan bog‘liq va tubdan qayta qurishni talab qiladi. Hozirgi jismoniy tarbiya tizimiga nisbatan uning sog‘liqqa ta’siri haqidagi fikr nuqtai nazaridan bunday tashvishli holat ko‘plab sabablar va holatlar bilan bog‘liq: so‘nggi uch yil ichida uzoq muddatli karantin cheklovlari, harbiy holatni joriy etish va natijada masofaviy o‘qitish.

Maqolada Oʻzbekiston terma jamoasiga jalb qilingan 15–16 yoshli bokschi qizlar oʻrtasida oʻtkazilgan tadqiqotlar asosida olingan tahlil natijalari keltirilgan. Tadqiqot maxsus jismoniy tayyorgarlik darajasini hamda asosiy jismoniy sifatlar — kuch, chaqqonlik, egiluvchanlik, chidamlilik va tezkorlikning rivojlanishini oʻrganishga bagʻishlangan. Ayniqsa, bokschi qizlarning boks qopida mashq bajarish jarayonidagi texnik harakatlarini aniqlash va baholashga alohida eʼtibor qaratilgan. Tadqiqot natijalari jismoniy sifatlar rivoji bilan zarba texnikasini takomillashtirish oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni aniqlashga imkon beradi. Olingan maʼlumotlar sport mashgʻulotlari jarayonini optimallashtirish va sport tayyorgarligining boshlangʻich hamda ixtisoslashgan bosqichlarida sportchi qizlarning samarali tayyorgarligini oshirish uchun qoʻllanilishi mumkin.

Ushbu maqolada tadqiqotchilar tomonidan oʻtkazilgan tajriba natijalariga koʻra, boks sport turi boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasiga jalb qilingan 15-16 yoshli bokschi qizlarning maxsus jismoniy tayyorgarlik, jismoniy sifatlar, kuch, tezkorlik, chaqqonlik, egiluvchanlik, chidamlilik, koʻrsatkichlari tahlili muhokama etiladi.

Maqolada Farg‘ona shahar umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘quvchi yoshlarning jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanadigan va shug‘ullanmaydigan o‘quvchilarning jismoniy hamda harakatli ko‘nikmalarining o‘zaro bog‘liqligini o‘rganishda kanonik qiymatlar usulining amaliy qo‘llanilishini tekshirish, shuningdek, ko‘rsatgichlar o‘rtasidagi kanonik qiymat, kanonik korrelyatsiya bog‘liqligini aniqlash masalalari yoritilgan. 

Ushbu maqolada tadqiqotchilar tomonidan oʻtkazilgan tajriba natijalariga koʻra, boks sport turi boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasiga jalb qilingan 17-18 yoshli bokschi qizlarning maxsus jismoniy tayyorgarlik, jismoniy sifatlar, kuch, tezkorlik, chaqqonlik, egiluvchanlik, chidamlilik, koʻrsatkichlari tahlili muhokama etiladi.

Zamonaviy maktabgacha ta’lim bolalarning rivojlanishida muhim o‘rin tutib, ta’lim va sog‘lomlashtirish vazifalarini uyg‘unlashtiradi. Tizimning asosini shaxsiy yondashuv, o‘yin faoliyati, har tomonlama rivojlanish va interaktiv usullar tashkil etadi. Sog‘lomlashtirish ishlari jismoniy rivojlanish, muvozanatli ovqatlanish, chiniqish, kasalliklarning oldini olish va sog‘lom odatlarni shakllantirishni qamrab oladi. Bolalar salomatligini mustahkamlashga qaratilgan ota-onalar bilan hamkorlik muhim ahamiyatga ega. Shunday qilib, maktabgacha ta’lim nafaqat bilim beradi, balki sog‘lom turmush tarzi asoslarini ham yaratadi.

Zamonaviy maktabgacha ta’lim bolalarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ta’lim va sog‘lomlashtirish vazifalarini uyg‘unlashtiradi. Tizim asosini individual yondashuv, o‘yin faoliyati, har tomonlama rivojlanish va interfaol usullar tashkil etadi. Sog‘lomlashtirish ishlari jismoniy rivojlanish, muvozanatli ovqatlanish, chiniqtirish, kasalliklarning oldini olish va sog‘lom odatlarni shakllantirishni o‘z ichiga oladi. Bolalar salomatligini mustahkamlashga qaratilgan ota-onalar bilan hamkorlik muhim jihat hisoblanadi. Shunday qilib, maktabgacha ta’lim nafaqat bilim beradi, balki sog‘lom turmush tarzi asoslarini ham yaratadi.

Maqolada 15-16 yoshdagi maktab o‘quvchilarining jismoniy rivojlanishi, funksional holati va sog‘lig‘i holatini qiyosiy baholash dinamikasida imkon beradigan mavjud usullardan foydalanilgan. Jismoniy rivojlanish darajasini, moslashish qobiliyatini oshirishga katta hissa qo‘shganligi, o‘rganilgan maktab o‘quvchilari muntazam ravishda sport bilan shug‘ullanishlari, xususan, gandbol va futbol bilan shug‘ullanishlari bilan bog‘liq bo‘lib, bu harakat faolligini yuqori darajada ushlab turishga imkon beradi, bu esa salomatlikni saqlash va mustahkamlashga yordam beradi. 15-16 yoshdagi maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘ini tashxislash usuli turli darajadagi moslashish qobiliyatiga ega bo‘lgan maktab o‘quvchilarini aniqlashga imkon berdi, bu sog‘liqning ob’ektiv aksidir. G. L. Apanasenko metodologiyasi bo'yicha maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘ini baholash metodologiyasini joriy etish, ayniqsa, maktablarda ommaviy tekshiruvlar o‘tkazishda maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘ini dinamik kuzatish samaradorligini sezilarli darajada oshiradi.

Ushbu maqolada yoshlarning ma'naviy-axloqiy tarbiyasi, xususan, jismoniy tarbiya va sportning shaxsning barkamol rivojlanishiga ta'siri masalalari ko'rib chiqiladi. Shu bilan birga, jismoniy madaniyat va sport shaxsni ma'naviy-axloqiy tarbiyalashning eng muhim vositasi, keyinchalik shaxsning ijobiy fazilatlarida namoyon bo'ladigan eng muhim elementlarni birlashtirish vositasi sifatida taqdim etiladi.

Ushbu maqolada futzalning zamonaviy rivojlanish bosqichida ehtimoliy va kutilmagan vaziyatlarda bajariladigan harakatlar hajmini sezilarli darajada oshirish yo‘llari va usullari tahlil qilinadi. Texnik va taktik harakatlarning turli kombinatsiyalari, o‘yinchining individual mahorati, shuningdek, jismoniy, texnik, nazariy va irodaviy tayyorgarlik kabi tarkibiy qismlar o‘rganiladi.

Maqolada Janubiy Orolbo‘yining turli hududlarida yashovchi 11 yoshdan 14 yoshgacha bo‘lgan bolalarning antropometrik ko‘rsatkichlari – bo‘yi va tana vazni o‘rganilgan. Janubiy Orolboʻyida  yashovchi qizlarning tana vazni rivojlanishida sezilarli kechikishlar kuzatilayotgani aniqlandi. Barcha o'rganilgan hududlarda o'smirlarning jismoniy rivojlanishi to'g'risidagi ma'lumotlar me'yoriydan past ekanligi aniqlandi.

Maqolada 120 nafar эvropalik sportchilarda tsiklik sport turlarida, xususan, qisqa masofaga suzuvchilar va yengil atletika sprinterlarida dermatoglif belgilari tahlil qilindi. Naqshlarni umumiy soni va harakat sifatlarining rivojlanish darajasi o'rtasida ijobiy bog'liqlik aniqlandi. Naqshlarni umumiy sonining past ko'rsatkichlari evropalik populyatsiyasi sportchilarida harakat sifatlarining yuqori darajada rivojlanishi bilan bog'liq.

Maqolada umumta’lim maktabining 7-10 yoshli o‘quvchilari misolida o‘ng va chap tomon harakat funksiyalarini bajarishda funksional asimmetriyaning namoyon bo‘lish darajasi va dinamikasini tavsiflovchi ma’lumotlar tahlil qilingan. Shuningdek, darslarda maxsus yo‘naltirilgan mashqlarni qo‘llash orqali 7 yoshli bolalarda o‘ng va chap tomon harakat funksiyalarini simmetrik rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.

Maqolada Oʻzbekiston umumtaʼlim maktablarida sport klublari faoliyatining hozirgi holati va ularni rivojlantirishdagi muammolar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, koʻplab maktab sport klublari faoliyati tizimli yoʻlga qoʻyilmagan, moddiy-texnik baza va pedagogik resurslar yetarli emas. Sotsiologik soʻrovnoma natijalari asosida sport klublarini samarali tashkil etishda innovatsion boshqaruv yondashuvlari, pedagogik integratsiya va motivatsion mexanizmlardan foydalanish zarurligi asoslab berilgan. Maqola maktab sport tizimini takomillashtirish va oʻquvchilarning jismoniy faolligini oshirishga qaratilgan ilmiy tavsiyalarni oʻz ichiga oladi.

Maqolada umumta’lim maktabidagi 7-10 yoshli bolalarni o‘rganish misolidan foydalanib, biz o‘ng va chap tomonlama vosita funksiyalarini bajarishda funksional asimmetriyaning namoyon bo‘lish darajasi va dinamikasini tavsiflovchi materiallarni tahlil qilamiz. Sinflarda maxsus maqsadli mashqlarni qo‘llash orqali 7 yoshli bolalarda o‘ng va chap tomonlama harakat funksiyalarini simmetrik rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilingan.

Ushbu maqolada qadimgi sivilizatsiyalar rivojlanishining dastlabki bosqichlarida jismoniy tarbiya va sport bilan bogʻliq huquqiy asoslarning shakllanishi koʻrib chiqilgan holda, oʻsha davrda ilgari surilgan hamda hozirgi kungacha oʻz dolzarbligi va ahamiyatini yoʻqotmagan koʻplab huquqiy tamoyillar yoritilgan. Shuningdek, maqolada sport huquqining alohida mustaqil huquq sohasi sifatida shakllanishi va sport huquqi tushunchasining huquqiy ta’rifi masalasi muhokama qilinadi.

Maqolada maktab o‘quvchilarining poxod davomida tabiiy muhitga axloqiy munosabatni shakllantirish imkoniyatlari ochib berilgan, shuningdek, taniqli mutafakkir va pedagoglarning ekskursiyalar, o‘yinlar, ekologik mazmun, shaxsning barkamol rivojlanishida jismoniy takomillashtirishning o‘rni haqida fikr-mulohazalari berilgan, «tabiatda sayr qilish» ni tayyorlashning maqsad va shartlari va mazmuni belgilangan.

Mazkur maqola zamonaviy voleybolda hujum harakatlari samaradorligini oshirishga qaratilgan boʻlib, texnik-taktik, psixologik va jismoniy tayyorgarlik omillarining oʻzaro uygʻunligini tahlil qiladi. Tarixiy rivojlanish bosqichlari, pozitsion oʻyinchilarga qoʻyiladigan talablar, biomexanik harakatlar, aldamchi harakatlarning funksional va psixologik jihatlari hamda zamonaviy texnologiyalar yordamida amalga oshirilayotgan monitoring vositalari keng yoritilgan. Tadqiqot doirasida yaratilgan “Xaydarov dasturi” sportchilarning hujum harakatini bajarish mobaynidam oʻrtacha  burchak gradusini avtomatik tarzda aniqlash imkonini berib, texnik-taktik tahlilni soddalashtirilishi bayon qilingan.