Maqolada sport morfologiyasining nazariy-metodologik asoslari va uning zamonaviy sport tayyorgarligi tizimidagi ilmiy hamda amaliy ahamiyati ochib berildi. Sport mashgʻulotlari va musobaqa faoliyati taʼsirida inson organizmida yuzaga keladigan morfologik moslashuv qonuniyatlari tizimli tahlil qilindi. Suyak-mushak tizimi, tana proporsiyalari, somatotipik xususiyatlar, mushak arxitekturasi va ichki aʼzolar morfologiyasidagi oʻzgarishlar tavsiflandi. Morfologik koʻrsatkichlarning yosh, jins va sport ixtisosligiga bogʻliq dinamikasi aniqlandi hamda ularning funksional tayyorgarlik va sport natijalari bilan bogʻliqligi baholandi. Sport seleksiyasi, iqtidorli sportchilarni erta aniqlash va mashgʻulot jarayonini individuallashtirishda morfologik mezonlarni qoʻllash samaradorligi asoslab berildi. Morfologiya, fiziologiya va biomexanika fanlari integratsiyasi asosida kompleks baholash yondashuvi taklif etildi. Tadqiqot natijalari sport morfologiyasi fanining nazariy asoslarini kengaytirishga va sportchilarni uzoq muddatli tayyorlash tizimini takomillashtirishga xizmat qiladi.

Mazkur maqolada sport-sogʻlomlashtirish guruhlarida shugʻullanuvchi yosh badiiy gimnastikachilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlashda nazorat sinovlarining ilmiy-amaliy ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda 5–10 yoshli gimnastikachilarning tezlik, chaqqonlik, koordinatsiya, muvozanat va egiluvchanlik kabi asosiy jismoniy sifatlarini baholashga qaratilgan pedagogik testlash usullaridan foydalanilgan. Nazorat sinovlari sifatida 30 metrga yugurish, 3x10 metrga mokisimon yugurish, bir oyoqda muvozanat saqlash hamda tizzalarni bukmasdan oldinga egilish testlari qoʻllanilgan. Olingan natijalar yosh gimnastikachilarning jismoniy rivojlanish dinamikasini aniqlash, ularning kuchli va sust tomonlarini baholash, mashgʻulot jarayonini individuallashtirish hamda jismoniy yuklamalarni toʻgʻri rejalashtirishda nazorat sinovlarining muhim vosita ekanligini koʻrsatdi. Tadqiqot natijalari sport-sogʻlomlashtirish guruhlarida badiiy gimnastika mashgʻulotlari samaradorligini oshirish, nazorat-test tizimini takomillashtirish va yosh sportchilarni bosqichma-bosqich tayyorlash jarayonini ilmiy asosda tashkil etishga xizmat qiladi.

Malaka oshirish tizimida  inklyuziv taʼlim talablarining asosiy komponentlari: inklyuziya, inklyuziv taʼlimning huquqiy - meʼyoriy asoslari, tamoyillari, qoidalari, davlat taʼlim talablari, kreativ yondashuv,  maxsus yordamga muhtoj boʻlgan bolalarga beriladigan yordam yuzasidan bilim, koʻnikma va malakalar, kasbiy kompetentligini takomillashtirilish omillari bayon etilgan.

Maqolada yosh bokschilarning mashg‘ulot va musobaqa janglarida asosiy harakat turlarini qo‘llash hajmi bilan ulardan foydalanish samaradorligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik darajasini aniqlash usullari ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, yuqori sur’atda bajariladigan turli xil harakatlardan iborat bo‘lgan musobaqa janglarida yuqori natijalarga erishish yo‘llari ham aniqlangan.

Maqolada Ukraina oliy o‘quv yurtlarida jismoniy tarbiya tizimidagi mavjud vaziyat ko‘rib chiqiladi. Unda ta’kidlanishicha, bu holat o‘quvchilarning salomatligi va jismoniy tayyorgarligining keskin yomonlashishi bilan bog‘liq va tubdan qayta qurishni talab qiladi. Hozirgi jismoniy tarbiya tizimiga nisbatan uning sog‘liqqa ta’siri haqidagi fikr nuqtai nazaridan bunday tashvishli holat ko‘plab sabablar va holatlar bilan bog‘liq: so‘nggi uch yil ichida uzoq muddatli karantin cheklovlari, harbiy holatni joriy etish va natijada masofaviy o‘qitish.