Maqolada 13-15 yoshli basketbolchilarning intellektual qobiliyatlarini rivojlantirishga oid maʼlumotlar keltirilgan. 13-15 yoshli oʻquvchilardan iborat basketbol jamoasi bilan tajriba oʻtkazilib, uning natijalari tahlil etildi.

Mazkur maqolada 14–16 yoshli bokschi qizlarning musobaqa oldi tayyorgarlik davrida jismoniy sifat koʻrsatkichlarini tahlil qilish masalalari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida murabbiylarning kasbiy faoliyati anketa-soʻrovnoma asosida oʻrganilib, sportchilarning jismoniy hamda texnik-taktik tayyorgarlik darajasiga taʼsir etuvchi omillar tahlil qilingan. Shuningdek, mashgʻulot yuklamalarini toʻgʻri tashkil etish va boshqarish, oʻquv-mashgʻulot jarayonida samarali usul va vositalardan maqsadga muvofiq foydalanish yosh bokschi qizlarning musobaqa faoliyati natijadorligini oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan.

Maqolada 15-16 yoshdagi futbolchilarning kuch va tezlik qobiliyatining rivojlanish darajasi tahlili natijalari ko‘rib chiqiladi. Shu jumladan 15-16 yoshdagi futbolchichilarda kuch va tezlik-kuch qobiliyatlari darajasi va o‘yin harakatlarini bajarish o‘rtasidagi bog‘liqlik o‘rganib chiqilgan. Ish natijalaridan futbol murabbiylari va mutaxassislari amaliy faoliyatida foydalanishlari mumkin.

Ushbu maqolada 16–17 yoshli futbolchilarning kuch va tezkor-kuch tayyorgarligini takomillashtirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqot natijalariga koʻra, musobaqa faoliyati davrida futbolchilarning kuch va tezkor-kuch salohiyatini oshirish, ularning oʻyin samaradorligiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Maqolada innovatsion mashgʻulot texnologiyalaridan foydalanish va ularni yillik tayyorgarlik sikliga integratsiyalash boʻyicha tavsiyalar berilgan.

Ushbu maqolada tadqiqot predmeti insonning koordinatsion qobiliyatlari namoyon bo‘lishining nazariy asoslarini o‘rganish va ularning tuzilish xususiyatlarini tavsiflab berishdan iborat. Oliy ta’lim muassasalarining 17-18 yoshli talabalari koordinatsion tayyorgarligini umumqabul qilingan usullar va mualliflik mezonlari yordamida o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar o‘tkazildi hamda natijalar baholandi. Shu asosda oliy ta’lim muassasalari 17-18 yoshli talabalarining koordinatsion qobiliyatlarining joriy holati aniqlandi va ularning namoyon bo‘lish darajasi diagnostik testlar hamda mezonlar yordamida baholandi. Taklif etilgan testlar yordamida olingan natijalar insonning koordinatsion qobiliyatlarini baholash imkoniyatini beradi va jismoniy tarbiya jarayoniga tegishli o‘zgartirishlar kiritishni taqozo etadi.

Mazkur maqolada 7-8 yoshli stol tennischilar bilan oʻtkaziladigan anʼanaviy mashgʻulotlarda zarbalar aniqligini shakllantirish tajribasini oʻrganish muvozanat saqlash koʻrsatkichlari ostida tinch holatda namoyish etilgan 30 s. li zarbalar hajmi (soni) va ularning aniqligi gavdani 90o oldinga egilgan holatida kardiorespirator koʻrsatkichlar shu yoshli bolalar uchun oʻrnatilgan fiziologik meʼyori toʻgʻrisida bayon etilgan.

7-8 yoshli stol tennischilarida zarbalar aniqligini shakllantirish tajribasini o‘rganish (so‘rovnoma) natijalari, mazkur natijalarga asoslangan holda o‘tkazilgan pedagogik kuzatuv natijalari, yosh sportchilarni maxsus harakatlar texnikasiga o‘rgatish, o‘ta keskin o‘zgaruvchan yo‘nalishlar bo‘ylab harakatlanish tezkorligini samarali rivojlantirish, zarbalar aniqligini barqarorlashtiruvchi vestibulokinetik mashqlarni qo‘llash andozasi va ularni amaliyotga joriy qilinishi yoritib berilgan.

Mazkur maqolada stol tennisi shugʻullanuvchi 7-8 yoshli tennischilarda turli statik holatlarda va vestibulokinetik rejimlarda muvozanat saqlash turgʻunligi boʻyicha oʻquv-mashgʻulot yili boshida qayd etilgan real (asl) koʻrsatkichlar statik va dinamik harakatlar koordinatsiyasini boshqaruvchi nerv markazlari (miyacha, oraliq miya, uzunchoq va orqa miya, kinetik va vestibulyar analizatorlari)ning integrativ funksiyasi yetarli darajada simmetrik tartibda muntazam shakllantirib borish lozimligi toʻgʻrisida bayon etilgan.

Mazkur tadqiqot bolalar va oʻsmirlarning jismoniy faolligiga taʼsir etuvchi ragʻbatlantiruvchi va toʻsqinlik qiluvchi omillarni aniqlashga qaratildi. Soʻrovnoma va ochiq savollar asosida maʼlumotlar yigʻilib, ularning ijtimoiy, psixologik va tashkiliy jihatlari koʻrib chiqildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, doʻstlar bilan birga harakat qilish va ota-onaning qoʻllab-quvvatlashi jismoniy faollikni ragʻbatlantiruvchi eng muhim omillar deb topildi. Shuningdek, mashgʻulotlarning qiziqarli shaklda tashkil etilishi va qulay sport maydonchalari mavjudligi faoliyatga boʻlgan qiziqishni oshirishda ahamiyatli ekani aniqlandi. Aksincha, vaqt yetishmasligi, charchoq, dangasalik va raqamli qurilmalardan ortiqcha foydalanish faoliyatga toʻsqinlik qiluvchi asosiy omillar sifatida belgilangani qayd etildi. Tadqiqot davomida shuningdek, yashash va oʻqish joyidagi sport muhitining yetarli emasligi va ota-onaning cheklovchi omillari ham jismoniy faollik darajasiga salbiy taʼsir koʻrsatishi aniqlandi. Tematik tahlil natijalari jismoniy faollikni oshirish uchun kompleks yondashuv zarurligini taʼrifladi va ragʻbatlantiruvchi omillar bilan toʻsqinlik qiluvchi omillar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik baholandi. Shu asosda maktab, oila va mahalla darajasida barqaror va qulay muhit yaratishning ahamiyati koʻrib chiqildi.

Bolalarning jismoniy tayyorgarligini o‘rganish o‘quv faoliyati va maqsadli pedagogik taʼsirlar natijasida uning dinamikasini ochib berishga, qo‘llaniladigan jismoniy tarbiya vositalari va usullarining samaradorligini aniqlashga, o‘quv va jismoniy faoliyatning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun hissa qo‘shadigan jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlashga imkon beradi. Kichik yoshdan boshlab harakt qobiliyatlarini maqsadli va o‘z vaqtida rivojlantirish muhim ahamiyatga ega, chunki bola hayotining birinchi yilida uning salomatligi, harakat tajribasi va jismoniy kamolotining asoslari qo‘yiladi. Maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy tarbiyasini amaliyotga joriy etish, ularning jismoniy tayyorgarligini sinash tizimi pedagogik jarayonni rejalashtirish va nazorat qilishga yordam beradi, lekin baʼzida bolalarning individual qobiliyatlari va maktabgacha taʼlim muassasalarida jismoniy tarbiya va dam olish ishlarini tashkil etishning o‘ziga xos xususiyatlari hisobga olinmadi

Mazkur maqolada muallifning boshlang‘ich maktab yoshidagi bolalarga shaxmat o‘yinini o‘rgatish texnologiyasi asosida ularni intellektual rivojlantirish haqida ma’lumotlar berilgan.

Mazkur maqolada 7-9 yoshli bolalarni basketbol sport turiga boshlangʻich tayyorgarlik bosqichiga saralash texnologiyasini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda yosh basketbolchilarning jismoniy rivojlanishi, jismoniy va texnik tayyorgarligini kompleks baholash asosida saralashning toʻrt bosqichli texnologiyasi ishlab chiqilgan. Eksperimental guruhda qoʻllanilgan takomillashtirilgan saralash texnologiyasi natijasida yosh basketbolchilarning koordinatsion qobiliyatlari 22% ga, qoʻl kuchi 25% ga, tezlik-kuch qobiliyatlari 28% ga, egiluvchanligi 20% ga yaxshilangan. Shuningdek, texnik tayyorgarlik koʻrsatkichlari: soyabonli shitga toʻp otish 24% ga, 4 metr masofadan "toʻqqiz"ga toʻp otish 28% ga, 1-kompleks (slalom harakati) 25% ga, 2-kompleks mashqi 28% ga yaxshilangan.

Mazkur maqolada 13-16 yoshli gandbolchilarni saralash va yoʻnaltirish jarayonlarining oʻziga xos xususiyatlari hamda saralash jarayonlarida eʼtibor berish lozim boʻlgan jihatlar hamda saralashning innovatsion texnologiyalarida foydalanish usullari yoritib berilgan. Ishlab chiqilgan va tavsiya etilayotgan saralash texnologiyasi 13-16 yoshli gandbolchilarni umumiy jismoniy tayyorgarligini rivojlanish dinamikasiga asosan maʼlumotlarga keltirilgan.

Mazkur maqolada mustaqil ta’lim ishlarini tashkil etish orqali jismoniy madaniyat ta’lim yo‘nalishi talabalarining tajriba-sinov ishlari yoritilgan.

Ushbu maqolada umumtaʼlim maktablarida jismoniy tayyorgarligi har xil bo‘lgan kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarga tabaqalashtirilgan yondashuvni qo‘llash usullarini sog‘lomlashtirish yo‘nalishini oshirish, bolalar va o‘smirlar salomatligini shakllantirishning eng muhim vazifalari haqida fikrlar bayon etilgan.

Tadqiqotning maqsadi yuqori sinf o‘quvchilari organizmining funksional holatini ularning jismoniy faollik darajasiga bog‘liq ravishda tavsiflashdan iborat. Nijniy Novgorod shahridagi maktablarning 10-sinfida ta’lim olayotgan 255 nafar yuqori sinf o‘quvchisi atroflicha tekshiruvdan o‘tkazildi. Bolalarni tekshirish jarayoniga pediatr ko‘rigi, hayot anamnezini to‘plash, antropometriya va instrumental tekshiruv usullari (qadam o‘lchash, bioimpedans tekshiruvi va gemodinamik ko‘rsatkichlar tahlili) kiritildi. O‘quvchilarning kundalik faoliyatidagi harakatlar soni elektron qadam o‘lchagich yordamida aniqlandi. O‘lchov ishlari ketma-ket 7 kun davomida kun bo‘yi olib borildi. Inson organizmining noinvaziv funksional tekshiruvi "MedicalSoft" sport sinovi tizimi (MS FIT - 01) yordamida amalga oshirildi. Biz maktab o‘quvchilarini kunlik o‘rtacha qadam soniga qarab 3 guruhga ajratdik. Birinchi guruhga kuniga 5000 qadamdan kam yuradigan yuqori sinf o‘quvchilari, ikkinchi guruhga kunlik masofasi 5000 dan 10 000 qadamgacha bo‘lganlar, uchinchi guruhga esa sutkasiga 10 000 qadamdan ortiq bosib o‘tadiganlar kiritildi. O‘tkazilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, tekshirilgan 10-sinf o‘quvchilarining yarmidan ko‘pi (54,3%) kuniga 5000 dan 10 000 qadamgacha harakat faolligiga ega ekanligi aniqlandi. Shuningdek, o‘quvchilarning chorak qismi "kam harakatli" (kuniga 5000 qadamdan kam yuradigan) toifasiga kiritilishi mumkinligi ma’lum bo‘ldi. Bunda o‘g‘il bolalar qiz bolalarga nisbatan faolroq ekanligini ko‘rsatdi. Salomatlik guruhining lokomotor faollikka ta’sirini o‘rganish natijasida birinchi salomatlik guruhidagi shaxslar eng yuqori harakat faolligiga ega ekanligi aniqlandi. Biroq, boshqa guruhlardagi o‘quvchilarda haqiqiy funksional cheklovlar kamdan-kam hollarda faollikning pasayishiga sabab bo‘lgan. Shuningdek, yuqori sinf o‘quvchilarining yuqori harakat faolligi yurak nasos funksiyasining zaxiralari oshishi bilan bog‘liqligi aniqlandi. Buni yurak indeksi va qonning daqiqalik hajmi tahlili tasdiqlaydi.

Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyalanuvchilariga futbol sport turining dastlabki elementlarini o‘rgatish metodikasini aniqlash uchun tarbiyalanuvchilarning to‘pni olib yurish usullari, to‘pni boshqarishda ularga  qaysi oyoq qulay ekanligini aniqlash haqida fikr yuritilgan. Bundan tashqari futbol elementlarini yaxshiroq o‘zlashtirish maqsadida bolalarga futbol elementlaridan iborat harakatli o‘yinlar ham tavsiya qilingan.

Maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlari tayyorlov guruhi 6-7 yoshli bolalarning jismoniy tayyorgarligini rivojlantirishda turli xil jismoniy tarbiya mashqlarning ta’siri va samaradorligi koʻrib chiqiladi.

Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi bolalarning  jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida sog‘lomlashtiruvchi mashqlaridan foydalanish orqali jismoniy harakat faolligini oshirish va qadi-qomati buzilishini oldini olishdan iborat.

Maqolada Oʻzbekiston umumtaʼlim maktablarida sport klublari faoliyatining hozirgi holati va ularni rivojlantirishdagi muammolar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, koʻplab maktab sport klublari faoliyati tizimli yoʻlga qoʻyilmagan, moddiy-texnik baza va pedagogik resurslar yetarli emas. Sotsiologik soʻrovnoma natijalari asosida sport klublarini samarali tashkil etishda innovatsion boshqaruv yondashuvlari, pedagogik integratsiya va motivatsion mexanizmlardan foydalanish zarurligi asoslab berilgan. Maqola maktab sport tizimini takomillashtirish va oʻquvchilarning jismoniy faolligini oshirishga qaratilgan ilmiy tavsiyalarni oʻz ichiga oladi.

Ushbu maqolada o‘spirin kurashchilarning tezkor-kuch sifatlarini rivojlantirishda ularning maxsus tezkor-kuch sifatlarini, ularni rivojlantirish uslubiyatini aniqlashda o‘quv-mashg‘ulotlardagi mashq yuklamalarini ishlab chiqish va ularni rivojlantirish uslubiyati bo‘yicha mashg‘ulot jarayonini o‘rganish yoritilgan.

Bolaning sog'lom turmush tarzini shakllantirish uning bilim, ko'nikma va ko'nikmalar, harakat usullari, munosabatlar normalari, estetik mulohazalar va didlar shaklida taqdim etilgan ijtimoiy tajribani o'zlashtirish jarayoni sifatida qaraladi. moddiy va ma'naviy madaniyat ob'ektlarining shakli.

Ushbu maholada sportchilarni tayyorlashning ko‘p yillik tayyorgarlikni qurishda sportchilarni tanlash va ularni tayyorlashga yo‘naltirish xususiyatlari ko‘rib chiqiladi, ilmiy manbalarda keltirilgan tadqiqotlar natijalari umumlashtiriladi, shuningdek sportchilarni tanlash va yo‘naltirishning nazariy, uslubiy, toshkiliy va boshqaruv qoidalari va Olimpiya sport turlari tayyorlash jarayonida qo‘llash usullari keltirilgan.

Maqolada futbolchilar tomonidan vestibulyar mashqlarni samarali oʻzlashtirishga qaratilgan trenerlik usullari koʻrib chiqiladi. Vizual, ogʻzaki va amaliy usullar, shuningdek, individual yondashuv va mashq sharoitlarining xilma-xilligi yoritilgan. Koordinatsiya muvozanat va umumiy sport tayyorgarligi uchun vestibulyar mashqlarning ahamiyati ilmiy asoslangan.

Mazkur maqolada sport oʻyinlari bilan shugʻullanuvchi 10–15 yoshli sportchilarda jismoniy tayyorgarlik tuzilmasi va mazmuni ilmiy-metodik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Yosh sportchilarda kuch, tezkorlik, chidamlilik, chaqqonlik, koordinatsiya va moslashuvchanlik sifatlarining oʻzaro bogʻliq holda rivojlanishi oʻyin samaradorligining muhim asosi ekanligi yoritiladi. Maqolada jismoniy tayyorgarlikning texnik va taktik tayyorgarlik bilan integratsiyasi, yuklamalarni yosh va biologik yetilish darajasiga mos rejalashtirish zarurati hamda zamonaviy trening vositalarining amaliy ahamiyati ochib beriladi. Plyometrik va nazorat ostidagi kuch mashqlari, qisqa sprintlar, yoʻnalishni tez oʻzgartirish mashqlari, interval usullari va koordinatsion topshiriqlar yosh sportchilarda jismoniy salohiyatni samarali rivojlantirishi koʻrsatiladi. Tadqiqot natijalari sport oʻyinlarida 10–15 yoshli sportchilar tayyorgarligini ilmiy asosda tashkil etish, jarohatlar xavfini kamaytirish va uzoq muddatli sport rivojlanishini taʼminlash uchun muhim metodik asos boʻlib xizmat qiladi.