Barqaror shaharsozlik tamoyillari asosida sport infratuzilmasini rivojlantirish: O‘zbekiston shaharlari uchun nazariy-metodologik yondashuvlar

Mualliflar

  • Mohiniso Arziboyeva
    Toshkent arxitektura-qurilish universiteti
  • Mehriniso Arziboyeva
    Toshkent arxitektura-qurilish universiteti

Annotasiya

Tadqiqotning maqsadi O‘zbekiston shaharlarida sport infratuzilmasini barqaror rivojlanish tamoyillari asosida shakllantirishga doir nazariy va amaliy shaharsozlik yondashuvlarini tizimlashtirishdan iborat. Metodologik asos sifatida tizimli, funksional-hududiy va qiyosiy tahlil usullari, ilmiy adabiyotlar, amaldagi normativ-huquqiy hamda shaharsozlik hujjatlari va xalqaro tajriba materiallari o‘rganildi. Sport infratuzilmasining jamoat transporti, piyoda va velosiped tarmoqlari, yashil hududlar, jamoat makonlari hamda mahalla muhiti bilan funksional aloqalari tahlil qilindi. Alohida joylashtirilgan sport obyekti modeli va klaster modeli qiyoslandi, transport, ekologik, ijtimoiy va funksional integratsiya mezonlari shakllantirildi. «Shahar — tuman — mahalla» uch bosqichli tizimi hamda sport infratuzilmasini barqaror rivojlantirishning integral modeli taklif etildi. Natijalar sport obyektlarining shaharsozlik samaradorligi nafaqat ularning soni va texnik ko‘rsatkichlariga, balki hududiy qulayligi, ko‘p funksiyaliligi va kundalik shahar hayotiga integratsiyalashuviga ham bog‘liqligini ko‘rsatadi.

Kalit so‘zlar:

barqaror shaharsozlik sport infratuzilmasi shahar muhiti sport-rekreatsiya klasteri tranzitga yo‘naltirilgan rivojlanish yashil infratuzilma piyoda qulayligi jamoat makonlari mahalla ijtimoiy inklyuzivlik

Bibliografik manbalar

Арзибоева, М. К. (2025a). Актуальные проблемы системы переподготовки и повышения квалификации специалистов в сфере физической культуры и спорта. В Материалы республиканской научно-практической конференции (Сборник II). Фергана.

Арзибоева, М. К. (2025b). Образование, воспитание и применение инновационных технологий в области физического воспитания и спорта: проблемы и пути решения (Ч. 1) [Материалы международной научно-практической конференции]. Ташкент.

Арзибоева, М. К. (2025c). Образование, воспитание и применение инновационных технологий в области физического воспитания и спорта: проблемы и пути решения (Ч. 2) [Материалы международной научно-практической конференции]. Ташкент.

Arzibaeva, M. (2023). O‘zbekistonda zamonaviy sport inshootlari infratuzilmalarini rivojlantirish. Sport Ilm-Fanining Dolzarb Muammolari, 1(2), 130–132. Retrieved from https://sport-science.uz/index.php/journal/article/view/63

Закон Республики Узбекистан № ЗРУ-1123 «О физической культуре и спорте». (2026, 24 марта). LexUZ. https://lex.uz/docs/8093787

Министерство строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан. (2024). ШНК 2.07.01-23 «Градостроительное планирование развития и застройки территорий населённых пунктов» (с последующими изменениями и дополнениями).

Мирзиёев, Ш. М. (2022). Стратегия развития Нового Узбекистана (2-е доп. изд.). O‘zbekiston.

Постановление Президента Республики Узбекистан № ПП-245 «О мерах по развитию спортивной инфраструктуры в махаллях и организации эффективного использования спортивных площадок». (2023, 28 июля). LexUZ. https://lex.uz/docs/6548987

Cervero, R. (1998). The transit metropolis: A global inquiry. Island Press.

Gehl, J. (2011). Life between buildings: Using public space. Island Press.

Ministère des Sports, de la Jeunesse et de la Vie associative. (2025a, September 5). Stratégie Nationale Sport-Santé 2025–2030. https://www.sports.gouv.fr/strategie-nationale-sport-sante-2025-2030-9928

Ministère des Sports, de la Jeunesse et de la Vie associative. (2025b, October 23). Nouvelle stratégie RSE pour les établissements publics du sport (2025–2028). https://www.sports.gouv.fr/nouvelle-strategie-rse-pour-les-etablissements-publics-du-sport-2025-2028-9962

Oldenburg, R. (1999). The great good place. Da Capo Press.

Technische Universität Dresden. (2024). Mobility concept for the main campus of TU Dresden. https://tu-dresden.de/tu-dresden/nachhaltigkeit/mitmachen/nachhaltigkeit-im-hochschulalltag/mobilitaetsportal/mobilitaetskonzept

UN-Habitat. (2017). New urban agenda. United Nations Human Settlements Programme.

UN-Habitat. (2024). World cities report 2024: Cities and climate action. United Nations Human Settlements Programme. https://unhabitat.org/world-cities-report-2024-cities-and-climate-action

World Health Organization. (2022). Global status report on physical activity 2022. https://www.who.int/publications/i/item/9789240059153

World Health Organization. (2023). Global status report on physical activity 2022: Country profiles. https://www.who.int/publications/i/item/9789240064119

Xasanov, B., Arziboyeva, M., & Arziboyeva, M. (2026). Contemporary approaches to sustainable architectural environment design: Principles, methods and implementation. In Qoraqalpog‘iston Respublikasi arxitektura va shaharsozlik muammolari xalqaro ilmiy-amaliy anjuman to‘plami.

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Arziboyeva, M., & Arziboyeva, M. (2026). Barqaror shaharsozlik tamoyillari asosida sport infratuzilmasini rivojlantirish: O‘zbekiston shaharlari uchun nazariy-metodologik yondashuvlar. Sport Ilm-Fanining Dolzarb Muammolari, 4(2), 135–149. Retrieved from https://sport-science.uz/index.php/journal/article/view/352