Ayol jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining kasbiy faoliyatida gender omillari va psixologik moslashuv: nazariy-tahliliy yondashuv

Mualliflar

  • Jamshid Pulatov
    Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti
  • Gulnara Usmanova
    Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti

Annotasiya

Maqolada ayol jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining kasbiy faoliyatida gender omillari va psixologik moslashuv masalalari nazariy-tahliliy yondashuv asosida ko‘rib chiqiladi. Genderning kasbiy faoliyatga ta’siri biologik jihatdan qat’iy belgilangan xususiyat sifatida emas, balki ijtimoiy rollar, kasbiy muhit, shaxsiy resurslar va mehnat sharoitlari bilan o‘zaro ta’sir qiluvchi omil sifatida talqin etiladi. Psixologik moslashuv kasbiy talablar, shaxsiy resurslar va ijtimoiy muhit o‘rtasidagi muvozanatni saqlashga qaratilgan dinamik jarayon sifatida yoritiladi. Nazariy tahlil, qiyosiy tahlil, tizimlashtirish, umumlashtirish va konseptual modellashtirish usullari asosida ayol jismoniy tarbiya o‘qituvchisining zaruriy kasbiy sifatlari to‘rt blokka — shaxsiy-psixologik, kasbiy-predmet, kommunikativ-tashkilotchilik hamda gnostik-kreativ kompetensiyalarga ajratilgan konseptual model taklif etiladi. Model empirik jihatdan tekshirilgan natija sifatida emas, keyingi tadqiqotlarda sinovdan o‘tkazilishi lozim bo‘lgan nazariy konstruksiya sifatida taqdim etiladi.

Kalit so‘zlar:

jismoniy tarbiya ayol o‘qituvchi gender omili psixologik moslashuv kasbiy stress kasbiy kuyish pedagogik kompetensiya kasbiy identifikatsiya

Bibliografik manbalar

Alsalhe, T. A., Chalghaf, N., Guelmami, N., Azaiez, F., & Bragazzi, N. L. (2021). Occupational burnout prevalence and its determinants among physical education teachers: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Human Neuroscience, 15, 553230. https://doi.org/10.3389/fnhum.2021.553230

Bem, S. L. (1993). The lenses of gender: Transforming the debate on sexual inequality. Yale University Press.

Eagly, A. H. (1987). Sex differences in social behavior: A social-role interpretation. Lawrence Erlbaum Associates.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.

Liu, Y., Fan, S., & Tang, Y. (2026). The influence of teaching motivation of female physical education teachers in basic education in China on job burnout: The mediating role of professional identity. Frontiers in Public Health, 14, 1758736. https://doi.org/10.3389/fpubh.2026.1758736

Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99–113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205

O‘zbekiston Respublikasi. (2024). Pedagogning maqomi to‘g‘risida: O‘RQ-901-son Qonun, 1-fevral 2024-yil.

O‘zbekiston Respublikasi. (2026). Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida: O‘RQ-1123-son Qonun, 24-mart 2026-yil.

Pulatov, J. A. (2021). Jismoniy tarbiya fani o‘qituvchisining dars jarayonlarini tashkil etishida psixologik yondashuvi. Umid Design.

Tojiboyeva, G. R., & Pulatova, D. T. (2020). Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot. Academic Research in Educational Sciences, 1(3), 209–215.

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Pulatov, J., & Usmanova, G. (2026). Ayol jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining kasbiy faoliyatida gender omillari va psixologik moslashuv: nazariy-tahliliy yondashuv. Sport Ilm-Fanining Dolzarb Muammolari, 4(2), 55–60. Retrieved from https://sport-science.uz/index.php/journal/article/view/340

Nashr

Jild 4 № 2 : Sport ilm-fanining dolzarb muammolari

Bo'lim

19.00.00 - Psixologiya fanlari

Kategoriyalar

Litsenziya

Mualliflik huquqi (c) 2026 Жамшид Пулатов, Гульнара Усманова

Creative Commons License

Ushbu ish Creative Commons Attribution 4.0 Worldwide.

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари