Milliy xalq o‘yinlari va an’anaviy musobaqalar Toshkent vohasidagi o‘zbek-qozoq etnomadaniy aloqalarining muhim omili sifatida

Oybek Artikbayev

Mualliflar

Oybek Artikbayev

Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti

Annotasiya

Ushbu maqolada Toshkent vohasidagi oʻzbek-qozoq etnomadaniy aloqalarining milliy xalq oʻyinlari va anʼanaviy musobaqalar orqali namoyon boʻlishi tarixiy-etnografik va qiyosiy-madaniy yondashuv asosida tahlil qilinadi. Xalq oʻyinlari mazkur hududda faqat koʻngilochar mashgʻulot yoki jismoniy faollik shakli sifatida emas, balki etnik xotira, jamoaviy qadriyatlar, yoshlar tarbiyasi, marosimiy muloqot va madaniyatlararo yaqinlashuvni taʼminlovchi muhim ijtimoiy-madaniy institut sifatida talqin etiladi. Maqolada oʻzbek xalq oʻyinlari va qozoq milliy oʻyinlari oʻrtasidagi umumturkiy asoslar, etnik va interetnik xususiyatlar, oʻtroq hamda koʻchmanchi-yarim koʻchmanchi turmush tarzining oʻyin madaniyatiga taʼsiri qiyosiy tahlil qilinadi. Koʻpkari, koʻkpar, qiz quvish, audarispaq, tenge ilu, altibaqan, asiq atu, beyge va boshqa anʼanaviy oʻyinlar misolida Toshkent vohasida oʻzbek va qozoq aholisi oʻrtasidagi madaniy almashinuv, ijtimoiy ishonch, qoʻshnichilik munosabatlari va jamoaviy hamjihatlik mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, maqolada XX asrda xalq oʻyinlarining sportlashuvi, ularning rasmiy sport tizimi va etnosport siyosati doirasida qayta talqin qilinishi masalalariga ham eʼtibor qaratiladi.

Kalit so‘zlar:

etnomadaniyat xalq oʻyinlari oʻzbek-qozoq aloqalari Toshkent vohasi etnosport anʼanaviy musobaqalar koʻpkari koʻkpar qiz quvish audarispaq interetnik muloqot madaniy meros

Bibliografik manbalar

e-history.kz. (2015). Traditional life in the steppe: National games of Kazakh people. “Қазақстан тарихы” portali.

Kalshabaeva, B. K., & Beisegulova, A. K. (2019). Material culture of the Kazakhs of Uzbekistan. Journal of History, 2(93), 84–93.

Kalshabayeva, B. K., & Imanberlinova, G. A. (2018). The role and importance of national games in the Kazakh society in the upbringing of young people. Journal of History.

Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi. (n.d.). Rasmiy veb-sayt materiallari. www.olympic.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2020, 24-yanvar). Oʻzbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PF-5924-son Farmon). Lex. www.lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2021, 17-iyun). Kamondan otish sport turini yanada rivojlantirish va ommalashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PQ-5149-son Qaror). Lex. www.lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2022, 25-may). Etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PQ-259-son Qaror). Lex. www.lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Sport vazirligi. (n.d.). Rasmiy veb-sayt materiallari. www.minsport.uz

Sport harakatli oʻyinlar: Milliy va harakatli oʻyinlar. (2018). Toshkent.

Turdimuratov, Y. A. (2023). Yangi Oʻzbekistonda jismoniy tarbiya va sportga oid davlat siyosati. Barqarorlik va yetakchi tadqiqotlar / Journal of Advanced Research and Stability, 5, 575–581.