Xalqaro sport tadbirlarini o‘tkazuvchi davlatning xalqaro-huquqiy javobgarligi asoslari va chegaralari: O‘zbekiston Respublikasi misolida

Mualliflar

  • Anvar Xayotov
    Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti

Annotasiya

Mazkur maqolada xalqaro sport tadbirlariga mezbonlik qiluvchi davlatning xalqaro-huquqiy javobgarligi asoslari va chegaralari tadqiq etiladi. Tadqiqotning markaziy savoli sport tadbirini tayyorlash yoki o‘tkazish bilan bog‘liq tashkiliy qarorlar, harakatlar yoxud harakatsizlik qaysi hollarda boshqaruv yoki shartnomaviy munosabatlar doirasidan chiqib, davlatning xalqaro-huquqiy javobgarligi sohasiga o‘tishini aniqlashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi Xalqaro huquq komissiyasi tomonidan 2001-yilda ishlab chiqilgan “Davlatlarning xalqaro-huquqqa xilof qilmishlari uchun javobgarligi to‘g‘risida”gi moddalar loyihasini yuridik-dogmatik tahlil qilish, javobgarlikning ikkilamchi normalarini birlamchi xalqaro majburiyatlar bilan bog‘liq holda o‘rganishga qaratilgan tizimli yondashuv, shuningdek, ochiq rasmiy manbalar asosida III Osiyo yoshlar o‘yinlari 2025 yilgi musobaqalarining O‘zbekistondan Bahraynga ko‘chirilishi bo‘yicha cheklangan hujjatli keys-tahlildan iborat. Maqolada mezbonlikdan voz kechish, sport tadbirini boshqa davlatga ko‘chirish, uni keyinga qoldirish yoki infratuzilmaning yetarli darajada tayyor emasligi o‘z-o‘zidan xalqaro-huquqqa xilof qilmish hisoblanmasligi asoslab beriladi. Bunday javobgarlik yuzaga kelishi uchun tegishli xatti-harakat davlatga nisbat berilishi hamda muayyan xalqaro majburiyat buzilgan bo‘lishi zarur. Maqolada, shuningdek, Qatar, Braziliya va Fransiya tajribasidan qisqa misollar keltirilib, global amaliyotda mehnat, uy-joy, xavfsizlik hamda huquqiy himoya vositalaridan foydalanish imkoniyatiga oid majburiyatlar qanday hollarda dolzarblashishi ko‘rsatib beriladi. Xalqaro sport tadbirlari uchun ahamiyatli bo‘lishi mumkin bo‘lgan birlamchi majburiyatlar doirasi aniqlashtiriladi, xatti-harakatni davlatga nisbat berish, huquqiy xavf va daliliy baholash bo‘yicha matritsalar taklif etiladi hamda O‘zbekiston Respublikasi uchun kelgusida mezbon davlat sifatida qo‘llash mumkin bo‘lgan komplayens modeli ishlab chiqiladi.

Kalit so‘zlar:

davlat javobgarligi mezbon davlat xalqaro sport tadbirlari xalqaro-huquqqa xilof qilmish xatti-harakatni davlatga nisbat berish lozim darajadagi ehtiyotkorlik birlamchi majburiyatlar

Bibliografik manbalar

Committee on Economic, Social and Cultural Rights. (2000). General comment No. 14: The right to the highest attainable standard of health (Article 12 of the Covenant) (E/C.12/2000/4). United Nations. https://www.ohchr.org/en/documents/general-comments-and-recommendations/ec1220004-general-comment-no-14-highest-attainable

Crawford, J. (2002). The International Law Commission’s articles on state responsibility: Introduction, text and commentaries. Cambridge University Press.

Human Rights Committee. (2018). General comment No. 36: Article 6: Right to life (CCPR/C/GC/36). United Nations. https://www.ohchr.org/en/documents/general-comments-and-recommendations/general-comment-no-36-article-6-right-life

International Labour Organization. (2023). What has changed for migrant workers in Qatar? InfoStories. https://webapps.ilo.org/infostories/en-GB/Stories/Country-Focus/world-cup-qatar.html

International Law Commission. (2001). Draft articles on responsibility of States for internationally wrongful acts, with commentaries. Yearbook of the International Law Commission, 2001, Vol. II, Part Two.

International Olympic Committee. (2017). Host city contract: Principles — Games of the XXXIII Olympiad in 2024. https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/Documents/Host-City-Elections/XXXIII-Olympiad-2024/Host-City-Contract-2024-Principles.pdf

International Olympic Committee. (2022). IOC strategic framework on human rights. https://www.olympics.com/ioc/documents/beyond-the-games/human-rights

Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2012). Communication report: BRA 14/2012: Alleged forced evictions in the framework of the 2014 Football World Cup preparation and the 2016 Olympic Games. https://spcommreports.ohchr.org/TmSearch/SearchCode?code=%3B+BRA+14%2F2012

Olympic Council of Asia. (2024, December 2). OCA approves Bahrain to host Asian Youth Games 2025 after Uzbekistan withdraws. https://oca.asia/news/5716-oca-approves-bahrain-to-host-asian-youth-games-2025-after-uzbekistan-withdraws.html

Olympic Council of Asia. (2025). Bahrain 2025. Retrieved June 2, 2026, from https://oca.asia/games/124-bahrain-2025.html

Olympic Council of Asia. (2025, October 31). China tops medal standings at 3rd Asian Youth Games in Bahrain. https://oca.asia/news/6697-china-tops-medal-standings-at-3rd-asian-youth-games-in-bahrain.html

UEFA. (2023). UEFA Champions League Final 2022: Independent review report. https://editorial.uefa.com/resources/027e-174e17fd7030-a45785447d2f-1000/uclf22_independent_review_report.pdf

United Nations. (1966a). International Covenant on Civil and Political Rights. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-civil-and-political-rights

United Nations. (1966b). International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-economic-social-and-cultural-rights

United Nations. (2011). Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework. https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/publications/guidingprinciplesbusinesshr_en.pdf

United Nations General Assembly. (2001). Responsibility of States for internationally wrongful acts (Resolution 56/83, Annex). United Nations.

Yuklashlar

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Xayotov, A. (2026). Xalqaro sport tadbirlarini o‘tkazuvchi davlatning xalqaro-huquqiy javobgarligi asoslari va chegaralari: O‘zbekiston Respublikasi misolida. Sport Ilm-Fanining Dolzarb Muammolari, 4(1), 12–25. Retrieved from https://sport-science.uz/index.php/journal/article/view/306

Nashr

Bo'lim

12.00.00 - Yuridik fanlar

Kategoriyalar