Keksa yoshdagi odamlarda muntazam jismoniy mashg‘ulotlarning ta’sirini baholashda kristallosalivamonitoring

Mualliflar

  • Andrey Martusevich
    N.I. Lobachevskiy nomidagi Nijniy Novgorod davlat milliy tadqiqot universiteti
  • Svetlana Sokolovskaya
    N.I. Lobachevskiy nomidagi Nijniy Novgorod davlat milliy tadqiqot universiteti
  • Anastasiya Kashirina
    N.I. Lobachevskiy nomidagi Nijniy Novgorod davlat milliy tadqiqot universiteti
  • Natalya Nezhkina
    N.I. Lobachevskiy nomidagi Nijniy Novgorod davlat milliy tadqiqot universiteti
  • Vladimir Konones
    R.Ye.Aleksyev nomidagi Nijniy Novgorod davlat texnika universiteti
  • Vera Badyanova
    L.Ya. Florentev nomidagi Nijni Novgorod davlat agrotexnologiya universiteti

Annotasiya

Keksa yoshdagi odamlarda metabolik holatni o‘rganishda biologik suyuqliklarni noinvaziv usullar bilan kuzatish dolzarb tadqiqot sohasi bo‘lib qolmoqda. Biologik suyuqliklarning kristallogenik xususiyatlari va odamlarning muntazam jismoniy faolligi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilgari atroflicha o‘rganilmagan. Ushbu tadqiqotning maqsadi keksa odamlarda muntazam jismoniy mashqlar asosida so‘lakning fizik va kimyoviy xususiyatlarini qiyosiy baholashdan iborat. Tadqiqotda o‘rtacha yoshi 64,7±2,9 bo‘lgan 94 kishi ishtirok etdi. Guruh oddiy jismoniy mashqlar bilan faol shug‘ullangan 49 kishidan (asosiy guruh) va muntazam jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanmagan 45 keksa ishtirokchidan (nazorat guruhi) iborat edi. Barcha bemorlar 2 ta nazorat nuqtasida tekshirildi: tadqiqot loyihasiga kiritilganda va u tugagandan 6 oy o‘tgach. Ushbu ikki nazorat nuqtasida so‘lakning kristallogen xususiyatlari sinovdan o‘tkazildi. Yuzning kristalloskopik shaklini tavsiflash uchun patentlangan yarim miqdoriy parametrlar tizimidan foydalanildi. 6 oylik kuzatuvdan so‘ng ikkala guruhda ham quritilgan so‘lak mikroko‘zidagi kristall elementlar miqdorini tavsiflovchi kristallanish indeksi va ularning tuzilishining murakkabligini ko‘rsatuvchi struktura indeksi qiymati pasaygani aniqlandi. Bundan tashqari, namunaning chekka oqsil qismi maydoni ko‘rsatkichining kamayishi va kristallarning parchalanish darajasining oshishi kuzatildi. Bu o‘zgarishlar keksa odamlarda metabolik holatning buzilishini ko‘rsatadi. Barcha salbiy o‘zgarishlar faqat sport bilan shug‘ullanmagan keksalarda yaqqol namoyon bo‘ldi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, muntazam jismoniy mashqlarni e’tiborsiz qoldiradigan bemorlar guruhida organizmning qarishini ko‘rsatadigan metabolik o‘zgarishlar sezilarli darajada kuchliroq namoyon bo‘ladi. Tadqiqot natijalari muntazam jismoniy faollikni rag‘batlantirish uchun ishlatilishi mumkin.

Kalit so‘zlar:

so‘lak keksalar qarish jismoniy mashqlar biokristallomika

Bibliografik manbalar

Budzyn, V., Zharska, N., Matviyas, O., Rybak, L., Bazyliak N. (2018). Features of cardiovascular system indices of women’s football players as a function of their hormonal status. Journal of Physical Education and Sport, 18(2), Art 113, 769 - 774, DOI:10.7752/jpes.2018.02113

Bullo, V., Bergamin, M., Gobbo, S., Sieverdes, J. C., Zaccaria, M., Neunhaeuserer, D., & Ermolao, A. (2015). The effects of Pilates exercise training on physical fitness and wellbeing in the elderly: A systematic review for future exercise prescription. Preventive medicine, 75, pp. 1–11. doi:10.1016/j.ypmed.2015.03.002

Campos, J. C., Marchesi Bozi, L. H., Krum, B., et al. (2023) Exercise preserves physical fitness during aging through AMPK and mitochondrial dynamics. Proc Natl Acad Sci USA, 120(2), e2204750120. doi:10.1073/pnas.2204750120

Collado-Mateo, D., Lavín-Pérez, A. M., Peñacoba, C., Del Coso, J., Leyton-Román, M., Luque-Casado, A., Gasque, P., Fernández-Del-Olmo, M. Á., & Amado-Alonso, D. (2021). Key Factors Associated with Adherence to Physical Exercise in Patients with Chronic Diseases and Older Adults: An Umbrella Review. International journal of environmental research and public health, 18(4), 2023. doi:10.3390/ijerph18042023

de Labra, C., Guimaraes-Pinheiro, C., Maseda, A., Lorenzo, T., & Millán-Calenti, J. C. (2015). Effects of physical exercise interventions in frail older adults: a systematic review of randomized controlled trials. BMC geriatrics, 15, 154. doi:10.1186/s12877-015-0155-4

Gatti, R., De Palo, E. F. (2011) An update: salivary hormones and physical exercise. Scand J Med Sci Sports, 21(2), pp. 157-169. doi:10.1111/j.1600-0838.2010.01252.x

Gremeaux, V., Gayda, M., Lepers, R., Sosner, P., Juneau, M., Nigam, A. (2012) Exercise and longevity. Maturitas, 73(4), pp.312-317. doi:10.1016/j.maturitas.2012.09.012

Hemmeter, U. M., & Ngamsri, T. (2022). Körperliche Aktivität und psychische Gesundheit: Fokus Alter [Physical Activity and Mental Health in the Elderly]. Praxis, 110(4), pp. 193–198. doi:10.1024/1661-8157/a003853

Hidalgo, J. L., Sotos, J. R., & DEP-EXERCISE Group (2021). Effectiveness of Physical Exercise in Older Adults With Mild to Moderate Depression. Annals of family medicine, 19(4), pp. 302–309. https://doi.org/10.1370/afm.2670

Kazeminia, M., Salari, N., Vaisi-Raygani, A., Jalali, R., Abdi, A., Mohammadi, M., Daneshkhah, A., Hosseinian-Far, M., & Shohaimi, S. (2020). The effect of exercise on anxiety in the elderly worldwide: a systematic review and meta-analysis. Health and quality of life outcomes, 18(1), 363. doi:10.1186/s12955-020-01609-4

Kirk-Sanchez, N. J., & McGough, E. L. (2014). Physical exercise and cognitive performance in the elderly: current perspectives. Clinical interventions in aging, 9, pp. 51–62. doi:10.2147/CIA.S39506

López-Torres Hidalgo, J., & DEP-EXERCISE Group (2019). Effectiveness of physical exercise in the treatment of depression in older adults as an alternative to antidepressant drugs in primary care. BMC psychiatry, 19(1), 21. doi:10.1186/s12888-018-1982-6

Martusevich, A. K., Sinitsyna, T. P., Surovegina, A. V., Bocharin, I. V., Kosyuga, S. Yu. (2022b) Saliva Crystallization Features in Young People with Different Levels of Physical Activity. International Journal of Biomedicine, 12(2), pp. 265-268. doi:10.21103/ Article12(2)_OA11

Martusevich, A., Kovaleva, L., Karuzin, K., Feofilova, M., Bocharin, I., Surovegina, A., Nazarov, V., Kashirina, A. (2022a) Digital technology for processing dried drops of biofluids. Archiv Euromedica, 12(2), pp. 9-11. doi:10.35630/2199-885X/2022/12/2.2

McLean, A. J., & Le Couteur, D. G. (2004). Aging biology and geriatric clinical pharmacology. Pharmacological reviews, 56(2), pp. 163–184. doi:10.1124/pr.56.2.4

Mendonca, G. V., Pezarat-Correia, P., Vaz, J. R., Silva, L., Almeida, I. D., Heffernan, K. S. (2016) Impact of Exercise Training on Physiological Measures of Physical Fitness in the Elderly. Curr Aging Sci., 9(4), pp, 240-259. doi:10.2174/1874609809666160426120600

Mendonca, G. V., Pezarat-Correia, P., Vaz, J. R., Silva, L., Almeida, I. D., & Heffernan, K. S. (2016). Impact of Exercise Training on Physiological Measures of Physical Fitness in the Elderly. Current aging science, 9(4), pp. 240–259. doi:10.2174/1874609809666160426120600

Moghetti, P., Bacchi, E., Brangani, C., Donà, S., Negri, C. (2016) Metabolic Effects of Exercise. Front Horm Res., 47, pp. 44-57. doi:10.1159/000445156

Moreno Reyes, P., Muñoz Gutiérrez, C., Pizarro Mena, R., & Jiménez Torres, S. (2020). Efectos del ejercicio físico sobre la calidad del sueño, insomnio y somnolencia diurna en personas mayores. Revisión de la literatura [Effects of physical exercise on sleep quality, insomnia, and daytime sleepiness in the elderly. A literature review]. Revista espanola de geriatria y gerontologia, 55(1), pp. 42–49. doi:10.1016/j.regg.2019.07.003

Niemann, C., Godde, B., Staudinger, U. M., Voelcker-Rehage, C. (2014) Exercise-induced changes in basal ganglia volume and cognition in older adults. Neuroscience, 281, pp. 147-163. doi:10.1016/j.neuroscience.2014.09.033

Pearlmutter, P., DeRose, G., Samson, C., et al. (2020) Sweat and saliva cortisol response to stress and nutrition factors. Sci Rep., 10(1), 19050. doi:10.1038/s41598-020-75871-3

Pérez-Gómez, J., Redondo, P. C., Navarrete-Villanueva, D., et al. (2021) New Evidence on Regucalcin, Body Composition, and Walking Ability Adaptations to Multicomponent Exercise Training in Functionally Limited and Frail Older Adults. Int J Environ Res Public Health, 19(1), 363. doi:10.3390/ijerph19010363

Pirmohamed M. (2023). Pharmacogenomics: current status and future perspectives. Nature reviews. Genetics, 24(6), pp. 350–362. doi:10.1038/s41576-022-00572-8

Qiu, Y., Fernández-García, B., Lehmann, H. I., et al. (2023) Exercise sustains the hallmarks of health. J Sport Health Sci., 12(1), pp. 8-35. doi:10.1016/j.jshs.2022.10.003

Ravari, A., Mirzaei, T., Bahremand, R., Raeisi, M., & Kamiab, Z. (2021). The effect of Pilates exercise on the happiness and depression of elderly women: a clinical trial study. The Journal of sports medicine and physical fitness, 61(1), pp. 131–139. doi:10.23736/S0022-4707.20.10730-8

Silva, L. A. D., Tortelli, L., Motta, J., Menguer, L., Mariano, S., Tasca, G., Silveira, G. B., Pinho, R. A., & Silveira, P. C. L. (2019). Effects of aquatic exercise on mental health, functional autonomy and oxidative stress in depressed elderly individuals: A randomized clinical trial. Clinics (Sao Paulo, Brazil), 74, e322. doi:10.6061/clinics/2019/e322

Song, D., & Yu, D. S. F. (2019). Effects of a moderate-intensity aerobic exercise programme on the cognitive function and quality of life of community-dwelling elderly people with mild cognitive impairment: A randomised controlled trial. International journal of nursing studies, 93, pp. 97–105. doi:10.1016/j.ijnurstu.2019.02.019

Valenzuela, P. L., Castillo-García, A., Morales, J. S., Izquierdo, M., Serra-Rexach, J. A., Santos-Lozano, A., & Lucia, A. (2019). Physical Exercise in the Oldest Old. Comprehensive Physiology, 9(4), pp. 1281–1304. https://doi.org/10.1002/cphy.c190002

WHO. Physical activity Fact sheet. Updated February (2018). http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs385/ru/

Nashr qilingan

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Martusevich, A., Sokolovskaya, S., Kashirina, A., Nezhkina, N., Konones, V., & Badyanova, V. (2025). Keksa yoshdagi odamlarda muntazam jismoniy mashg‘ulotlarning ta’sirini baholashda kristallosalivamonitoring. Sport Ilm-Fanining Dolzarb Muammolari, 3(3), 19–28. Retrieved from https://sport-science.uz/index.php/journal/article/view/259